عبدالله جوادی آملی

جمعه این هفته آیت الله جوادی آملی مفسر معروف قرآن و استاد برجسته اخلاق و حوزه علمیه قم از تریبون نماز جمعه قم بدون ذکر دلیل خداحافظی کرد تا سوال بزرگی به دنبال یافتن علت این کنارگیری در محافل خبری ایجاد شود. برخی این کنارگیری را به خاطر مسائل و حواشی اخیر که پیشتر نیز موجب رنجس برخی علما شده بود می دانند و البته برخی دیگر آن را بی ارتباط با رحلت آیت الله بهجت و لزوم معرفی مرجع جدید نمی دانند.

هرچند اواخر مهرماه دفتر ایشان به درج خبری در روزنامه کیهان واکنش نشان داد اما همچنان ستون ایشان در روزنامه کیهان پابرجاست.

 آیت الله جوادی آملی همواره چهره ای میانه رو بوده است. هرچند اخیرا انتقادهای تندی را نسبت به شرایط فعلی، جو سیاسی حاکم و شرایط اقتصادی و معیشتی مردم مطرح کرده است، اما از سوی دیگر نیز اظهار نظرهایی در انتقاد به افعال معترضان داشته است. در حالیکه برخی محافل خبری معتقدند کناره گیری آیت الله جوادی آملی از تریبون نماز جمعه به دلیل حواشی اخیر و رنجش برخی علما و اساتید حوزه علمیه از جریان های تندرو و افراطی است، عده ای هم کناره گیری این استاد حوزه را غیر سیاسی می دانند. آنها کناره گیری آیت الله جوادی آملی از امامت جمعه شهر قم را بی ارتباط با بحث مرجعیت این استاد حوزه نمی دانند. پس از رحلت آیت الله بهجت، بحث معرفی مرجع تقلید جدید مطرح شد و سوابق و بار علمی این استاد حوزه علمیه قم موجب شده است تا این نظر قوت بگیرد.

حال اینکه آیت الله جوادی آملی نه آنگونه که در تفسیرها و تحلیل های برخی رسانه ها مطرح می شود موضع گیری های سیاسی یک جانبه نداشته است، هرچند اواخر مهرماه دفتر ایشان به درج خبری در روزنامه کیهان واکنش نشان داد اما همچنان ستون ایشان در روزنامه کیهان پابرجاست.

اگرچه او از علمایی است که در وقایع اخیر سخنانی ناظر بر رعایت انصاف در برخورد با معترضان داشته اند و در عین حال انتقاداتی را نیز به جریان حاکم ایراد کردند، اما در مقابل اظهار نظرهای اخیر این مفسر قرآن در خصوص فتنه(جلسه درس اخلاق ایشان در هفته دوم آبانماه) و اظهاراتی در خصوص لزوم دشمن شناسی در جمع فرماندهان سپاه(پنجشنیبه این هفته) نیز داشته است. در جلسه مذکور این مفسر قرآن با اشاره به جنگ جمل(بین امام علی(ع) و عائشه که به وی عنوان ام المومنین داده بودند) یاد اور شده بود: حضرت امیرالمؤمنین (ع) در جنگ جمل وقتی پرچم را به دست محمد بن حنفیه داد، فرمودند: دو کار را انجام بده، اول پایت را مثل میخ به زمین بکوب تا متزلزل نشود، دوم نگاه کن که دشمن تا کجا صف کشیده و اتاق جنگش تا کجاست، دقت کنید که اتاق جنگ در شام است و ما داریم در کوفه می‌جنگیم و در اتاق جنگ مسیحی و کافر هستند اما ما مسلمان‌ها داریم با هم جنگ می‌کنیم. در شرایط فعلی فضا خیلی طیب و طاهر نیست و ما باید در فضای لرزان دقیق باشیم، زود باور نباشیم و با نگرشی همه جانبه و هوشیاری کامل، با حل مشکلات پیش رو از خدا بخواهیم که ما را به غیر خود حواله نکند.

 اظهارات و سخنرانیی هایی از این دست نیز از این استاد حوزه وجود دارد که گویا رسانه های منتقد تمایل چندانی به انعکاس آنها ندارند. بر این اساس آیت الله جوادی آملی همواره سعی کرده است رویکرد فرا جناحی خود را حفظ کند. چیزی که در اظهار نظر مراجع نیز دیده می شود. وانگهی، به جز رهبرمعظم انقلاب هیچ مرجعی همزمان با مرجعیت نماز جمعه را اقامه نمی کند.

از سوی دیگر جوادی آملی از چهره هایی بود که نامش در بین علما و اساتید ناراضی از افراطی گری ها به چشم می خورد. دقیقا پس از اظهار نظر صریح رهبر انقلاب در خصوص شعار هایی که برخی افراد در دیدار با ایشان سر می دادند و همزمان با انتقاد امامی کاشانی امام جمعه موقت تهران از جو حاکم، چیزی که وی از آن با عناوین زد و خوردها و آبرویزی‌هایاد کرد،آیت الله جوادی آملی امام جمعه موقت قم روز جمعه از این تریبون خداحافظی کرد.

آیت الله جوادی آملی خطاب به نمازگزاران شهر قم گفت: «بنده از ادامه حضور در نماز جمعه و اقامه نماز معذورم و از تمامی نمازگزاران در طول این سال‌ها که نتوانستم به وظیفه خود به خوبی عمل کنم، عذرخواهی می‌کنم.»

آیت الله جوادی آملی پس از انتخابات ریاست جمهوری اسلامی در خطبه های نماز جمعه خود از آنچه که او آن را برخوردهای غیر اخلاقی در مناظرات کاندیداها در تلویزیون خوانده بود، انتقاد کرده بود. در پی آن خطبه ها، عده ای از تندروها بر علیه او در قم تظاهرات کرده بودند. همچنین آستانه حضرت معصومه(س) در قم نام آیت الله جوادی آملی را از فهرست سخنرانان مراسم شب های احیا ، حذف کرده بود.

ایت الله جوادی آملی یکی از ائمه جمعه موقت قم در این خطبه بی سابقه که روز جمعه در حرم حضرت معصومه برگزار شده بود گفت: ائمه جمعه دو مسئولیت مهم روحانیت را بر عهده دارد که اگر به آنها نتواند عمل کند نزد خداوند مسئول خواهد بود.

آیت‌الله جوادی‌آملی افزود: یکی از وظایف ائمه جمعه سیر و سفر در من الاخلق الی الحق است و ماموریت دوم نیز پیام آوری دستورات الهی است.امام جمعه قم اظهارداشت: اگر تقصیری در طول این برنامه‌ها از بنده بوده است، از همه عذرخواهی می‌کنم.

وی با اشاره به ماموریت اول گفت: در این سفر وقتی کسی امام جمعه شد دیگران ساکت هستند و امام به محراب عبادت رفته و به خداوند عرض می‌کند که ایاک نعبد و ایاک نستعین یعنی خداوندا من و این نمازگزاران تو را می‌پرستیم و از تو مدد می‌جوییم.آیت‌الله جوادی‌آملی تصریح کرد: خداوند فرموده است که اگر مردم مشکلی داشتند به نماز پناه برده و مشکل خود را برطرف کنند، مردم صدها مشکل دارند که باید این را امام جمعه بیان کند و اگر بیان کرد و مشکل مردم رفع شد، نشانه این است که خوب بیان کرده اما اگر مشکل مردم رفع نشد، امام جمعه نتوانسته است مطلب را خوب بیان کند.امام جمعه قم گفت: اگر در اقامه نماز جمعه بنده این مشکل نیز بوده است از همگان عذرخواهی می‌کنم.

لازم به ذکر است که پیش از این هیچ گونه اطلاع رسانی در این باره نشده و مطلبی عنوان نشده بود. مراجعه به سایت نماز جمعه قم نیز نشان می دهد که مسأله بی سابقه بوده است. در حال حاضر حجت الاسلام سعیدی، حسینی بوشهری و آیت الله امینی و آیت الله استادی نماز جمعه را اقامه می کنند.

جوادی آملی از علمایی بود که در جریان معرفی کابینه به طور شفاف نظر خود را در خصوص وزارت زنان عنوان کرد، وی در جلسه تفسیر قرآن (۲۶ مهرماه سال جاری) گفته بود: « کسانی که رسالت الهی به عهده داشتند، مرد بودند؛ چون این وظیفه یک کارِ اجرایی است. اما کرامت، معجزه و ولایت، زن و مرد ندارد.»

یکی از مسائلی که موجب شد جوادی آملی مورد حمله برخی گروه ها قرار بگیرد و نارضایتی علما را نیز متعاقبا به دنبال داشت، انتشار فیلم دیدار محمود احمدی نژاد و ایشان بود. فیلمی که احمدی نژاد آن را مونتاژ شده و جعلی دانست، اما ایت الله جوادی آملی و دفتر ایشان هرگز صحت آن را تکذیب نکردند. از سوی دیگر انتقادهای او بر علیه دروغگویی، تهمت، مشکلات معیشتی و اقتصادی که در زمان های خاصی ایراد می شد همگی موجب شده بودند که طیفی از تندروها علیه این مفسر قرآن موضع گیری کنند. از جمله انتقادهای اخیر ایشان می توان به اظهارنظر نیمه آبانماه(در دیدار با رئیس سازمان مالیاتی آملی گفته بود: اگر خدای نکرده مردم فشار اقتصادی ببینند، در دینداری آنان مشکل ایجاد می‌شود…یک وقت نفت فروخته می شود تا کارخانه ایجاد گردد و سدی ساخته شود، این تبدیل سرمایه به سرمایه است،اما اگر نفت فروخته شود ودرقبال آن برنج و موز و …واردگردد،این تبدیل سرمایه به درآمد است.)و اواخر مهرماه(در دیدار با استاندار جدید قم این استاد حوزه علمیه گفته بود: شهدامدیر‌ناتوان‌را‌عزل‌می‌کنند) اشاره کرد.

هرچند این شیوه از کنارگیری بی سابقه بود، اما پیش از این نیز امام جمعه اصفهان با انتشار نامه ای از این سمت استعفا داده بود. اما در جریان ناآرامی های تابستان امسال نماز جمعه بیشترین حاشیه ها را در تاریخ جمهوری اسلامی داشت. از نماز جمعه هاشمی و عدم حضور وی در کسوت امامت جمعه که بگذریم، پیش از این نیز آیت الله استادی دیگر خطیب نماز جمعه قم از حضور در این تریبون خودداری کرده بود. گفته می شود ایت الله امینی نیز مشی شبیه به دو امام جمعه دیگر دارد.

در تابستان امسال گروه های افراطی با تجمع های غیر قانونی و یا ایراد شعارهای هتاکانه در اجتماعاتی موجب رنجش برخی از اساتید حوزه علمیه و ائمه جمعه این شهر مذهبی شده بودند. 

این گروه از طلاب تندرو تحت نظر «ق.ر» تا کنون موجب رنجش مراجع و علمای قم از جمله ائمه جمعه ارشد قم، نظیر آیت‏الله جوادی آملی، آیت‏الله امینی و آیت‏الله استادی شده اند. چندی پیش آیت‏الله استادی، مدیر سابق حوزه علمیه قم که به دلیل این تحرکات افراطی موقتاً از اقامه نماز جمعه خودداری کرد، به شدت از این افراد انتقاد نمود و گفت: چرا این روحانی با احساسات پاک مردم و طلاب بازی کرد؟ چرا هیچ دستگاهی نیست که با او برخورد کند؟ وی افزود: افرادی که در این راهپیمایی‌ها که پس از انتخابات توسط این روحانی تشکیل شد، شرکت کردند باید استغفار کنند.

رهبر معظم انقلاب نیز هفته گذشته در جمع بسیجیان به همین موضوع اشاره کردند. ایشان پس از ایراد شعار مرگ بر منافق و مرگ بر ضد ولایت فقیه اظهار داشتند: نمی شود هر فردی را به دلیل یک خطا، منافق نامید و همچنین نمی توان، هر فردی را بدلیل اختلاف نظر و دیدگاه، ضدولایت فقیه خواند.

به هر تقدیر کنارگیری آیت الله جوادی آملی از تریبون نماز جمعه قم که بدون ارایه دلیل مشخص و شفافی اتفاق افتاد در تاریخ جمهوری اسلامی بی سابقه بود.

————–

این مطلب در روزنامه اعتماد مورخ یکشنبه، ۸ آذر ۱۳۸۸ – شماره ۲۱۱۴ صفحه اول به چاپ رسید.

[+] صفحه جوادی آملی در ویکی پدیا 

[+] لینک این صفحه در بالاتـ. ـرین