سیاست تحریم و اقتصاد تجارت میکند!

در سال های 2006 تا 2008،  شورای امنیت هر سال یک قطعنامه علیه ایران تصویب کرد. قطعنامه‌های ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، و ۱۸۰۳ مهمترین قطعنامه های شورای امنیت علیه ایران به شمار می روند.

پس از اعمال دور چهارم تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران، کشورهای ایالات متحده آمریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا تحریم‌های یک جانبه فراتر از قطعنامه تصویب شده0در شورای امنیت) را نیز علیه ایران اعمال کردند.

علاوه بر اتحادیه اروپا، کشورهای: ایالات متحده آمریکا، کانادا، بریتانیا، روسیه، هلند، بلژیک، آلمان، فرانسه، سوئیس، امارات متحده عربی، مصر، ژاپن، بحرین، چین، آذربایجان، مالزی و هندوستان، تحریم ها و مواضع غیر دوستانه ای را علیه ایران اتخاذ کردند که اکثر آنها ناظر به سال های نیمه دوم دهه حاضر هستند.

کشوری که به سایر کشورهای جهان برای تحریم ایران فشار می آورد به طور رسمی از طریق گمرکات با ایران دارای رابطه تجاری است و واردات خود به ایران را در نه ماهه اول سال جاری بیش از 24 درصد رشد داده است. البته ایالات متحده چون همیشه از این رابطه تجاری سود برده است.
نخستین تحریم جامع سراسری علیه ایران در دوران معاصر، تحریم بریتانیا علیه ایران به منظور واکنش در برابر انتخاب دکتر محمد مصدق به وزارت بود که هدف ملی سازی صنعت نفت را دنبال می‌کرد.

اولین قطعنامه شورای امنیت علیه ایران در زمان نخست وزیری دکتر محمد مصدق و به منزله واکنش علیه ملی شدن صنعت نفت ایران صادر شد.آمریکا نیز در سال ۱۹۸۰ تحریمات اقتصادی وسیعی را در واکنش به تصرف سفارت آمریکا در تهران علیه ایران وضع کرد.

برنامه صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران، تقریبا از نیمه دوم دهه 70 مورد توجه دولتمردان ایرانی قرار گرفت. از همان ابتدا غرب مواضع چندان مثبتی را نثبت به ایران هسته نشان ندادند. سیاست خارجی دو دولت اصلاحات، بیشتر بر جلوگیری از طرح مساله هسته ای ایران در شورای امنیت و صدور قطعنامه و تحریم ها علیه کشورمان استوار بود. اما در دولت نهم و دهم، محمود احمدی نژاد به عنوان رئیس هیات دولت به طور رسمی اعلام کرد قطعنامه ها ورق پاره هایی بیش نیستند و ایران از بابت ترحیم های اقتصادی ضرری نخواهد کرد.

در سال های 2006 تا 2008،  شورای امنیت هر سال یک قطعنامه علیه ایران تصویب کرد. قطعنامه‌های ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، و ۱۸۰۳ مهمترین قطعنامه های شورای امنیت ـ با تحریک کشورهای غربی متخاصم با ایران ـ علیه ایران به شمار می روند.

پس از اعمال دور چهارم تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران، کشورهای ایالات متحده آمریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا تحریم‌های یک جانبه فراتر از قطعنامه تصویب شده0در شورای امنیت) را نیز علیه ایران اعمال کردند.

علاوه بر اتحادیه اروپا، کشورهای: ایالات متحده آمریکا، کانادا، بریتانیا، روسیه، هلند، بلژیک، آلمان، فرانسه، سوئیس، امارات متحده عربی، مصر، ژاپن، بحرین، چین، آذربایجان، مالزی و هندوستان، تحریم ها و مواضع غیر دوستانه ای را علیه ایران اتخاذ کردند که اکثر آنها ناظر به سال های نیمه دوم دهه حاضر هستند.

ایالات متحده: بزرگترین دشمن بین المللی ایران

کشوری که به سایر کشورهای جهان برای تحریم ایران فشار می آورد به طور رسمی از طریق گمرکات با ایران دارای رابطه تجاری است و واردات خود به ایران را در نه ماهه اول سال جاری بیش از 24 درصد رشد داده است. البته ایالات متحده چون همیشه از این رابطه تجاری سود برده است.

ایالات متحده امریکا در دوران پس از جمهوری اسلامی، از پیشتازان تحریم ایران در جهان به شمار می رود. نخستین تحریم آمریکا علیه ایران پس از واقعه گروگانگیری دیپلمات‌های آمریکایی در تهران در سال ۱۹۷۹ انجام گرفت. به‌دنبال جریان گروگانگیری در سفارت آمریکا، آمریکا متقابلاً ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های دولت ایران را مصادره کرد. پس از آزادی گروگان‌ها توسط دولت ایران، این مصادره پایان نیافت و دارایی‌های ایران تا به امروز ضبط است.

در سال های:  ۱۹۸۷، ۱۹۹۵،۲۰۰۲، ۲۰۰۶ ، ۲۰۰۷ و 2008 و 2009، ایالات متحده تحریم ها و اقدامات خصمانه ای را علیه ایران انجام داد که تقریبا همه آنها ناظر بر روابط تجاری بودند. ایالات متحده امریکا همچنین از طریق فشار بر کمپانی های بزرگ و چند ملیتی نفتی، فعالیت این شکروها که غالبا در زمینه همکاری نفتی با ایران بودند را تحت تاثیر قرار داد.

در تحریم هایی که در سال 2007 اتخاذ شدند، برای اولین بار، ایالات متحده به طور جزئی وارد مساله شد و برخی ازنهادها، شرکت ها و افراد را تحریم کرد!

این کشور همچنین در سطح ایالتی هم تحریم هایی ا علیه ایران دارد. ایالت فلوریدا در سال ۲۰۰۶ نخستین ایالتی شد که تحریماتی علیه صنایع انرژی ایران وضع نمود.ایالت نیوجرزی در سال ۲۰۰۷ هرگونه رابطه اقتصادی با ایران را منع کرد. ایالات کالیفرنیا، تگزاس، و مریلند نیز تحریمات مشابهی علیه ایران وضع نموده‌اند.

سهم ایالات متحده از رابطه تجاری با ایران 65 و سهم ایران از این مبادله 35 درصد بوده است.

با این حال جالب است بدانید کشوری که به سایر کشورهای جهان برای تحریم ایران فشار می آورد به طور رسمی از طریق گمرکات با ایران دارای رابطه تجاری است و واردات خود به ایران را در نه ماهه اول سال جاری بیش از 24 درصد رشد داده است. البته ایالات متحده چون همیشه از این رابطه تجاری سود برده است. در جدول زیر مشخصات رابطه تجاری با ایالات متحده در نه ماهه اول امسال را مشاهده می کنید.

بریتانیا: پیشکسوت تحریم ایران

بریتانیا نیز نظیر ایالات متحده امریکا، هماره علیه ایران مواضع خصمانه ای داشته است. پازندهمین صادر کننده کالا به کشورمان، واردات خود را به ایران در نه ماهه اول امسال، بیش از 51 درصد افزایش داده است. با وجود مناسبات تجاری بین دو کشور، دولت بریتانیا در ژوئن ۲۰۰۸ اعلام کرد که در ادامه سیاست تحریم علیه ایران، دارایی های بزرگترین بانک ایران، بانک ملی ایران را ضبط و تحریم کرده است. بانک بارکلیز (Barclays) یکی از بزرگترین بانک های انگلستان حساب های ایرانیان از جمله بانک صادرات و بانک ملی ایران را مسدود کرده است. این محدودیتها شامل مدیران و کارکنان این بانکها نیز می‌شود.

روسیه: خرس آسیایی بد قول

خرس آسیای بدقولف اگرچه در مقاطعی طوری برخورد کرد تا خود را دوست و متحد ایران نشان بدهد، اما هم تجربه تاریخی دور و هم تجربه معاصر نشان می دهد که این خرس اصلا قابل اعتماد نیست! روسیه دوزادهیمن شریک اقتصادی ایران در جهان به شمار می رود و صادرات خود به ایران را از ابتدای فروردین امسال تا دیماه، بیش از 10 درصد افزایش داده است و از این رابطه 731 میلیون دلار نیز سود کرده است. با این حال با فرمانی که ولادیمیر پوتین در روز ۵ مه ۲۰۰۸ (۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۷) امضاء کرد، روسیه رسما به تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی ایران پیوست. در فرمان ولادیمیر پوتین آمده است: «تمامی سازمان‌ها و دستگاه‌های دولتی، بانک‌ها و موسسات و اشخاص حقوقی وحقیقی زیر حوزه قضایی روسیه باید به خاطر داشته باشند که از تاریخ ۳ مارس سال ۲۰۰۸، از انتقال، یا تامین هر نوع مواد، یا تجهیزات و یا فناروی هسته‌ای که امکان استفاده دوگانه نظامی و غیر نظامی از آنها وجود دارد، از خاک روسیه به ایران ممنوع است».

المان: صادر کننده پیر

گفتیم که آلمان تا سال 83، اولین صادر کننده کالا به ایران به شمار می رفت. اما با وجود احتمال ضرر و زیان‌های نسبتاً گسترده برای آلمان، دولت آلمان آمادگی خود را برای وضع تحریم‌های جدید علیه ایران در صورت راکد ماندن پرونده هسته‌ای ایران اعلام کرد. بانک دویچ آلمان (Deutsche Bank) معاملات ارزی با ایران را در سال ۲۰۰۸ قطع نمود.

پیشتر نیز در جریان پرونده میکونوس، رابطه ایران و آلمان رو به تیرگی نهاد، طوری که آلمان ابتدا سفیر خود از ایران را فراخواند و سپس برخی از کشورهای دیگر اروپایی نیز اقدامی مشابه انجام دادند، ایران نیز در اقدامی مشابه، سفیر خود از کشورهای مزبور را فراخواند. البته این تیرگی روابط، چند ماه بعد و با روی کار آمدن دولت اصلاحات با سفر سیدمحمد خاتمی به آلمان از بین رفت.

امارات: شریک قدرنشناس

بر اثر فشارهای روزافزون نهادهای آمریکا و وابسته به شورای امنیت، بانک‌های دوبی و ابوظبی رفته رفته باعث رکود و ایجاد مانع بین تجارت با ایران گردیده‌اند بطوریکه تجارت با ایران صدمات جدی به خود دید.در ژوئن ۲۰۰۸ میلادی، شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان حاکم امارات متحده عربی گفت: «ما کاملاً از اصول قوانین بین‌المللی حمایت می‌کنیم. اگر تحریماتی اتخاذ شوند که ماهیت بین‌المللی داشته باشند، بدون تردید آن‌ها را اجرا خواهیم کرد».

چین: ماهیگیر آب های گل الود

عسگر اولادی از قولی که به چینی ها داده است سخن گفت و ادامه داد: «در ديدارهايي كه با نخست وزير چين و رييس جمهوري اسلامي ايران داشتم به آنها قول دادم كه در پايان برنامه پنج‌ساله‌مان مرز مبادلات بين دو كشور را به 50 ميليارد دلار برسانيم».

در ژانویه ۲۰۰۸ میلادی اعلام شد که بانک‌های دولتی چین از گشایش اسناد اعتباری برای بازرگانان ایرانی خودداری  می کنند.  این در حالی است که مبادلات تجاری دو کشور از حدود یک میلیارد دلار در سال ۲۰۰۳ میلادی به حدود ۲۰ میلیارد دلار در سال 2008 رسیده بود!  این مشکل بانکی باعث توقف اجرای قرارداد شرکت ایران‌خودرو با یک شرکت خودروسازی چینی شد.در عین حال، معاون وزارت امور خارجه چین در مارس ۲۰۰۸ اعلام کرد که علیرغم تحریم‌های تصویب شده در شورای امنیت سازمان ملل، از نقطه نظر چین روابط تجاری با ایران عادی است و تحریم‌ها تاثیری روی بازرگانی میان دو کشور نخواهد گذاشت.

رئیس اتاق مشترک ایران و چین، اسدالله عسگر اولادی ست. او دوازدهم آبان ماه امسال در سمينار «معرفي فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري ايران»ضمن سپاسگذاري از كساني كه براي رشد مناسبات تجاري و اقتصادي دو كشور از هر دو طرف تلاش كرده‌اند، گفت: «در سال 1999 كه اتاق مشترك ايران و چين تاسيس شد رابطه‌ي اقتصادي ما در مرز 5/2 (5ممیز2) ميليارد دلار بود كه طي اين 10 سال به مرز 30 ميليارد دلار رسيده است».

عسگر اولادی از قولی که به چینی ها داده است سخن گفت و ادامه داد: «در ديدارهايي كه با نخست وزير چين و رييس جمهوري اسلامي ايران داشتم به آنها قول دادم كه در پايان برنامه پنج‌ساله‌مان مرز مبادلات بين دو كشور را به 50 ميليارد دلار برسانيم».

وی در پایان چشم انداز مبادلات تجاری با چین را چنین ارزیابی کرد: « ما بداخلاقي‌هاي غربي‌ها را با لبخند خوب چيني‌ها جبران مي‌كنيم و اميدواريم كه اين لبخند 50 ـ 60 سال ديگر تداوم داشته باشد.»

چین سابقه خوبی در رابطه با ایران ندارد، اگرچه این کشور به عنوان کشوری تک حزبی و کمونیست با سیاست های امریکا و کشورهای سرمایه دار موافق نیست، اما حمایت این کشور از ایران در مقابل امریکا همیشه هم بی سود نبوده است.

در جریان جنگ ایران و عراق، چین هم زمان با ایران و عراق رابطه داشت. از جمله کمک های چین به عراق می توان به کمک های زیر ساختی مانند ساختن پل ۶۶۶ متری بر روی رودخانه ی دجله اشاره کرد(China and Iraq: Patterns of Interaction, 1960-1992/ نویسنده:  Hafizullah Emad/انتشارات:  Economic and Political Weekly (باز نشر در پایگاه .jstor.org)/ جلد. 29، شماره 53 (1994 دسامبر 31)، ص 3،315-3،318 )

همچنین می توان به فروختن و پشتیبانی از عراق در مورد موشک های بالستیک و پرتاب آنها به ایران اشاره کرد.( “زرادخانه مرگبار” صفحات 150-151) با این وجود پس از این جنگ با وجود شواهدی آشکار، چین تمامی این ادعاها را تکذیب کرد.( China denies role in Iraq/ نویسنده: Jane Arraf/ بخش خاورمیانه سی ان ان / 21 فوریه 2001)چین یکی از بزرگترین صادر کننده های اسلحه به عراق بوده تا جایی که حدود ۱۲ درصد ( به ارزش ۵٫۱۹۲ میلیارد دلار ) از اسلحه های عراق توسط چین تامین شده است.( Arms sales to Iraq 1973-1990(فروش اسلحه به عراق از 1973 تا 1990)/ انتشار از پایگاه ای کیو ورلد به آدرس: www.wordiq.com) لیست جنگ افزار های وارد شده:

برای دیدن جدول در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

چین در سال های پس از جنگ، سرمایه‌گذاری‌هایی در بخش‌های دیگر مانند متروی تهران انجام داده است که بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری خارجی چین در حوزه مکانیک- الکترونیک به شمار می‌آید. از سوی دیگر تحریم‌های بین‌المللی راهگشای چین برای نفوذ روزافزون در صنعت نفت و گاز ایران بوده‌اند.

در حوزه نظامی، سیاست چین معطوف به فروش تسلیحات متعارف به ایران بوده است؛ سیاستی که سابقه آن به دهه 1980 و جنگ ایران و عراق باز می‌گردد.

چین در دوران جنگ ایران و عراق حدود 12 میلیارد دلار تسلیحات متعارف به این دو کشور فروخت. فروش تسلیحات چین به ایران همواره مورد حساسیت ایالات متحده بوده و این کشور از سال 1987 تا سال 2004، دوازده دسته تحریم را علیه شرکت‌های چینی به دلیل فروش تسلیحات به ایران اعمال کرده است. تحریم‌ها و فشارهای ایالات متحده باعث شده است روند فروش تسلیحات چینی به ایران در سال‌های اخیر آشکارا دچار افت شود. با این وجود، بر اساس آمارهای موسسسه بین‌المللی صلح استکهلم در فاصله سال‌های 2005 تا 2009 ایران پس از پاکستان، دومین خریدار تسلیحات متعارف چینی بوده است.( بندبازی بیجینگ در روابط با ایران/ مایکل‌سواین /چاینالیدرشیپ‌مونیتور / ترجمه از: همشهری دیپلماتیک/ شهریور 1389)

«-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*»

اطلاعات مربوط به ارزش واردات و صادرات از آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران اخذ شده است:

جدول شماره 8 – آمار صادرات به كشورها – به ترتيب ارزش دلاري در سال 1389(ص72 تا74)

جدول شماره 10 – آمار واردات از كشورها – به ترتيب ارزش دلاري در سال 1389(ص 77تا78)

اطلاعات مربوط به وضعیت اقتصادی کشورها، از پایگاه صندوق بین المللی پول به آدرس: www.imf.org و با تکیه بر آمارهای سال 2010 اخذ شده است.

[++] همچنین می توانید ریز اطلاعات تجاری بیست شریک اقتصادی اول ایران را در مطلب نگاهی به شرکای اقتصادی ایران از فروردین تا دیماه ۱۳۸۹(۱) مشاهده بفرمایید.

———————————————-

این مطلب در روزنامه جهان صنعت، صفحات یک، سه و پانزده، مورخ 26 اسفند 1389، در شماره 1925 منتشر شد.

در محاصره بازرگانان سرخ

پرچم چین واردات و پرچم ایران صادرات به چین

وجود رابطه تجاری بین ایران و چین چیز غریبی نیست و هر کسی در هر جای ایران باشد، با یک نگاه گذرا به اطرافش حتما یکی از نمایندگان کشور چین را در اطراف خود خواهد یافت. از گوشی موبایل و قلم و کاغذ گرفته تا کارد آشپزخانه و وسایل پخت و پز و کیف و کفش و… همه جا جنس چینی هست. اما هر رفتی، آمدی دارد و تجارت یک‌طرفه زیاد به‌صرفه نیست.
رابطه تجاری بین ایران و چین از سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی رونق خود را آغاز کرد. به خاطر مسایل سیاسی حاکم بر جهان، ایران و چین یکدیگر را به عنوان دوستانی در سطح جهان یافتند و امروز دیگر ایران چینی شده، اما آیا چین هم ایرانی شده است، پاسخ این پرسش در بررسی آمار تجاری بین دو کشور نهفته است. واردات از چین، طی سالیان گذشته همیشه از صادرات به این کشور پیشی گرفته است. چین هم به مثابه سایر کشورها، از قافله افزایش صادرات به ایران عقب نمانده و به اندازه خودش به ایران کالا صادر کرده است و همان رشد دوبرابری واردات از سال 84 به بعد، در مورد چین هم صادق است.

1380
در این سال، میزان واردات از چین برابر با 862‌میلیون دلار بوده و در مقابل 177‌میلیون دلار نیز از ایران کالا به چین صادر شده است. اختلاف این دو برابر با 684میلیون دلار است و سهم ایران از این مبادله 17درصد صادرات به چین است. صادرات عمده ایران به چین در این سال عبارت است از مواد معدنی نظیر مس، آهن، سنگ سرب، مواد شیمیایی مثل متانول (الكل میلیك ) و محصولات پتروشیمی نظیر پلی‌كلروروینیل، پلی‌اتیلن، قیرنفت و… در مقابل نیز از کشور دوست یعنی چین، اقلامی نظیر ماشین‌آلات صنعتی و انواع موتورها، مواد نفتی فرآوری‌شده به جز نفت خام، کک و سایر محصولات مشتق از زغال‌سنگ، کالاهای الکترونیکی و… به کشور صادر شده است.

1381
در سال 81، صادرات به چین از طریق ایران تغییر چندانی نداشته است، اما در عوض رشد واردات از این کشور آغاز می‌شود؛ رشدی که در ادامه سیر صعودی دارد. در این سال، 978‌میلیون دلار کالا، نظیر آنچه در سال 80 به کشور وارد شده بود، به اضافه دانه‌های ذرت به ایران وارد شده است، این یعنی چیزی حدود یک‌میلیون دلار افزایش، سهم چین از واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به ایران 4/4‌درصد است و نسبت واردات به صادرات از چین به ایران مثل سال قبل حفظ شده است. در مقابل این واردات، ایران نیز چیزی حدود 198میلیون دلار کالا به چین صادر کرده است. صادراتی که رشدی نظیر واردات از چین داشته است؛ در این سال هم صادرات عمده ایران به چین را اقلام معدنی، شیمیایی و نفتی تشکیل می‌دهند.

1382
سرانجام آغاز رشد واردات از چین و سکون صادرات به این کشور فرا می‌رسد. در این سال اگرچه صادرات ایران به چین رشدی برابر با 33میلیون داشت، اما در مقابل واردات از این کشور رشدی برابر با 505میلیون دلار داشته است. با این رشد میزان واردات ایران از چین در سال 1382 به 4/1‌میلیارد دلار می‌رسد و در مقابل نیز  231میلیون دلار صادرات کالا از ایران به چین، سهم کشور ما از این معامله است. در این سال، اقلام مهم وارداتی از چین به ایران عبارت است از: انواع موتور و ماشین‌آلات صنعتی، محصولات کشاورزی و مواد شیمیایی نظیر حشره‌کش‌ها. در مقابل سهم 13درصدی ایران از این مبادلات به واسطه صادرات  اقلام معدنی اداشده است.

1383
طی سال 83 رشد صعودی واردات از کشور چین ادامه می‌یابد، اما هنوز به بالاترین سطح خود نرسیده است. در این سال اقلام وارداتی و صادراتی تفاوت چندانی نکرده‌اند، جز اینکه دستگاه‌های رادار وارد شده از چین به ارزش 402میلیون دلار، رتبه اول کالاهای وارداتی از چین را تشکیل می‌دهند. در خلال مبادلات تجاری دو کشور، سهم چین از واردات به ایران برابر با 88درصد و سهم ایران در صادرات به چین برابر با 12‌درصد است. صادرات به چین با 34‌میلیون دلار به 266‌میلیون دلار می‌رسد، اما در مقابل واردات از این کشور همراه با افزایش سهمش از مبادلات تجاری دو کشور با افزایش 486دلاری به رقم 9/1میلیارد دلار می‌رسد. البته باید یادآور شد، هرچند واردات از چین در این سال رشد چشمگیری داشته است، اما سهم چین از کل کشورهای واردکننده کالا به ایران، با 1/0‌درصد کاهش به 5/5‌درصد رسیده است.

1384
در سال 84، چین سهم خود را در واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به کشورمان با 5/5‌درصد حفظ کرده است، اما واردات به کشور به شکل فزاینده‌ای رشد دارد. در این سال، واردات چین به ایران، مجموعا با 189‌میلیون دلار افزایش به رقم 1/2‌میلیارد دلار می‌رسد. اقلام وارداتی چین به ایران بازهم در حال تغییر است. اگرچه رادار هنوز هم بین 20 قلم کالای اول قرار دارد، اما نکته قابل توجه، واردات 250تن دانه ذرت، توسط دولت به ارزش 7/41‌میلیون دلار است. 37‌میلیون دلار نیز بخش‌های
غیر دولتی ذرت از چین به کشور وارد کرده اند. سهم ایران در مجموع این مبادلات بهبود داشته و به 20‌درصد صادرات می‌رسد، در مقابل نیز سهم چین با کاهش 8درصدی به 80‌درصد واردات می‌رسد.

1385
بازهم کفه ترازوی مبادلات دوطرفه، به نفع ایران در حال تغییر است، اما هنوز به نصف نرسیده. سهم ایران در این بده‌بستان‌ها، با 9 پله افزایش به 29‌درصد می‌رسد و در مقابل، سهم چین با 9 پله کاهش به 71‌درصد تنزل می‌کند.
در این سال، کشور چین  مجموعا 6/2‌میلیارد دلار انواع کالا که اکثر آنها را ماشین‌آلات کشاورزی و وسایل نقلیه تشکیل می‌دهد، به کشورمان وارد کرده است. در مقابل نیز ایران با حدود 524‌میلیون دلار افزایش، حدود یک‌میلیارد دلار کالا به چین وارد کرده است. سهم چین در بین کشورهای صادرکننده به ایران با 8/0‌درصد افزایش به 3/6‌درصد می‌رسد. در سال 85، کماکان محصولات معدنی و شیمیایی عمده اقلام صادراتی از ایران به چین هستند.
سال 85، در واقع سال برابری رشد مبادلات دوطرفه تجاری ایران و چین به شمار می‌رسد. البته هنوز هم به نسبت افزایش همزمان واردات و صادرات، اختلاف یک و نیم‌میلیارد دلاری به نفع چین حفظ شده است.

1386
سال 86 سال اوج تفاوت مبادلات ایران و چین به نفع کشور دوست، چین است. در این سال برای اولین بار طی این دوره هشت ساله مورد بررسی، تفاوت واردات و صادرات به سه‌‌میلیارد دلار می‌رسد.  در سال 1386، میزان کل واردات ایران از کشور‌های جهان تنها هشت‌‌میلیارد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است، واردات ایران از چین نیز چیزی حدود 6/1‌میلیارد دلار افزایش نشان می‌دهد. در مقابل، صادرات ایران به چین، نه با شیبی صعودی نظیر واردات که با میزانی کمتر برابر با 190‌میلیون دلار به 2/1‌میلیارد دلار می‌رسد که البته در طی دوره هشت ساله مورد بررسی رقمی رشد قابل توجهی است.

1387
سال 87، در واقع نسبت صادرات به واردات از ایران به چین و از چین به ایران، دوباره به وضعیت سال 85 بازمی‌گردد. در این سال  سهم صادرات ایران به چین 29‌درصد و سهم واردات از چین 71‌درصد است. صادرات به چین(به نسبت سایر کشور‌های جهان) 3‌درصد رشد نشان می‌دهد و از مجموع 9/17‌میلیارد دلار صادرات ایران به کشورهای جهان، بیش از 2‌میلیارد آن به چین صادر شده است. سهم چین از صادرات ایران 1/11‌درصد است. صادرات به چین در این سال 759‌میلیون دلار افزایش داشته و برای اولین بار در این دوره هشت ساله به رقم بیش از دومیلیارد دلار می‌رسد. صادرات ایران به چین در سال 87 نیز همچنان اقلام معدنی و شیمیایی هستند.  اما همچون صادرات، واردات از چین نیز رشد قابل توجه و بی‌سابقه‌ای داشته است. در این سال واردات از چین با 677‌میلیون دلار افزایش به رقم 9/4‌میلیارد دلار می‌رسد که سهم 8/8درصدی از کل واردات به ایران را ازآن خود کرده است. سهم چین نسبت به کل واردکنندگان کالا به ایران نسبت به سال گذشته 1/0‌درصد رشد داشته است و اقلام وارداتی به کشور را بیشتر ماشین آلات کشاورزی تشکیل می‌دهد.
روند واردات و صادرات در سال 88 ( تا بهمن ماه) دگرگون می‌شود و در حالی که واردات از چین به ایران کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد، صادرات به این کشور همچنان در حال رشد است. در حالی که واردات از چین به کشورمان در سالی که گذشت حدود 868‌میلیون دلار کاهش داشته است، اما در مقابل، صادرات ایران به این کشور رشد بیش از 600‌میلیون دلاری داشته است و به نظر می‌رسد، در صورتی که این روند در سال جاری نیز ادامه پیدا کند، تراز تجاری ایران و چین اگر به نفع ایران سنگینی نکند، لااقل برابر شود.

میزان صادرات به چین

میزان واردات از چین

ارقام به دلار*

——————————

این گزارش در روزنامه پول مورخ 19 فروردین 1389 به چاپ رسید.