ارزش مجموع مبادلات ایران و بحرین در دهه 80 برابر با 946 میلیون و 859 هزار و 232 دلار بوده است. از این میزان، 673 میلیون و 435 هزار و 916 دلار سهم بحرین و سود این کشور از محل صادرات به ایران بوده و در مقابل 273 میلیون و 423 هزار و 316 دلار نیز سهم ایران از این رابطه از محل صادرات به بحرین بوده است.

بحرین در حال اعلام کرده که قصد تحریم کالاهای ایرانی را دارد، که اصولا ارزش صادرات ایران به این کشور جدید التاسیس چیزی نیست که بتوان به آن به چشم یک اهرم نگاه کرد. ارزش مجموع مبادلات ایران و بحرین در دهه 80 برابر با 946 میلیون و 859 هزار و 232 دلار بوده است. از این میزان، 673 میلیون و 435 هزار و 916 دلار سهم بحرین و سود این کشور از محل صادرات به ایران بوده و در مقابل 273 میلیون و 423 هزار و 316 دلار نیز سهم ایران از این رابطه از محل صادرات به بحرین بوده است.
بحرین واردات کالا از ایران به کشورش را ممنوع کرده است، این در حالیست که ارزش کل صادرات ما به بحرین طی یک دهه کمتر از 6 درصد صادراتمان در سال 89 به چین است.

تراز تجاری ایران و بحرین در دهه 80

طی سال های 80 تا 84، به وضوح مشاهده می شود که همزمان با کاهش واردات از بحرین، صادراتمان به این کشور در حال رشد بوده است، تا اینکه در سال 84 واردات بار دیگر افزایش میابد و همزمان با آن صادرات نیز جهش بزرگی داشته است.

در سال 85، تب تند 84، به عرق می نشیند و صادرات به بحرین ناگهان کاهش چشم گیری نشان می دهد، همزمان با آن، واردات رشد قابل توجه خود که از سال 84 اغاز کرده بود را ادامه میدهد.

از 1380 تا 1384

در سال 80، مجموع صادرات ما به بحرین برابر با 15946028 دلار و مجموع وارداتمان از آن کشور برابر با  72258116 دلار است. تراز تجاری مان در این سال 82 به 18 درصد به نفع بحرین تعریف شده است. در این سال بحرین چهلمین مقصد صادرات ایران است و سی و پنجمین کشوری به شمار می رود که ایران از آن واردات داشته است.

در سال 1381 تراز تجاری 24 به 76 درصد تغییر می کند، بازهم به نفع بحرین است، اما سهم ایران بهبود 6 درصدی یافته است. ارزش کل مبادلات دو کشور در سال 81 برابر با 74058606 دلار بوده که از این میزان  56405734 دلار به واردات ایران از بحرین و  17652872  دلار به صادرات ایران به بحرین اختصاص داشته است. در سال 81 بحرین همچنان سی و پنجمین کشور مرجع واردات ایران و چهل و یکمین کشور مقصد صادرات ایران است.

در سال 1382 بحرین بازهم به جایگاه چهلمین کشور مقصد صادرات ایران میرسد و اما جایگاهش در بین کشورهای مبدا واردات ایران متزلزل شده و به چهل و دومین کشور سقوط می کند. تراز تجاریمان به 27 به 73 به نفع ایران تغییر می کند که خود درخورد توجه است. ارزش کل مبادلات دو کشور در سال 82 برابر با  70382304 دلار است که از این میزان 18908758دلار به صادرات ایران به بحرین و51473546  دلار به واردات ایران از بحرین اختصاص یافته است.

در سال 1383 تراز تجاری بازهم به نفع ایران حرکت می کند، در این سال عقربه ترازو 36 به 64 درصد به نفع بحرین تنظیم می شود و سهم ایران از مجموع مبادلات نزدیک به 10 درصد بهبود میابد. بحرین پنجاه و سومین مبدا واردات ایران در بین کشور های جهان است، اما جایگاهش در بین مقاصد صادرات ایران تغییری نکرده و همچنان رتبه چهلم خود را حفظ کرده است. ارزش صادرات ایران به بحرین در این سال برابر با  21978413 میلیون دلار بوده و در مقابل ارزش واردات ما از بحرین برابر با 38245659 دلار بوده است.

ارزش واردات و صادرات ایران و بحرین در سال های 1380 تا 1390(دلار)

از 1384 تا 1388

در سال 84 ناگهان واردات و صادرات هر دو جهش قابل توجهی میکنند. مجموع ارزش مبادلات کشورمان و بحرین به 167246988 دلار می رسد. از این مبادلات 118263876  دلار صادرات ایران به بحرین بوده و 48983112 دلار واردات ایران از بحرین را شامل می شود. بحرین به بیست و دومین مقصد صادرات ایران بدل شده و در مقابل پنجاه و یکمین کشور مبداء واردات ایران است.

در سال 1385، صادرات ایران به بحرین با همان شیبی که صعود کرده بود، سقوط می کند. ارزش کل مبادلاتمان در این سال برابر با  177327619 دلار بوده که از این رقم  51462129 دلار به صادرات ایران به بحرین و 125865490 دلار به واردات ایران از بحرین اختصاص دارد. تراز تجاریمان با بحرین 29 به 71 درصد به نفع بحرین است. این کشور سی و ششمین مبداء واردات ایران است و به سی و هشتمین مقصد صادرات ایران بدل شده است.

در سال 1386، بازهم شاهد کاهش کل مبادلات هستیم. وارداتمان از بحرین برابر 98521563 دلار و صادراتمان به ان کشور برابر39336500 دلار بوده است. در این میان سهم تراز تجاریمان در همان 29 به 71 درصد به نفع بحرین ثابت شده است. در این سال بحرین چهل و دومین مقصد صادرات ایران است و در مقابل چهل و یکمین مبدا واردات ایران در سال 86 بحرین است.

در سال 1387 تراز تجاریمان با بحرین 35 به 65 به نفع بحرین تنظیم شده است. ارزش کل صادراتمان به این کشور 55252654 دلار است که جایگاه چهل و سومین کشور مقصد صادرات ایران را برای بحرین به ارمغان آورده است. در مقابل با 102399373 دلار واردات از بحرین، این کشور به چهل و یکمین مبداء واردات ایران بدل شده است.

تراز تجاری ایران و بحرین به تفکیک سال از 1380 تا 1390(برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید)

1388 تاکنون
در سال 1388 واردات و صادرات هر دو کاهش داشتند. یک درصد سهم بحرین در تراز بهبود یافته تا آن را به 34 به 66 درصد به نفع بحرین برساند.  وارداتمان از بحرین 47784912 دلار میرسد تا این کشور در رتبه پنجاه و چهارمین مبداء واردات ایران قرار گیرد و در مقابل با 24889376 دلار صادرات از ایران به بحرین، این کشور در رتبه کشور پنجاه و هفتم در بین مقاصد صادرات ایران می ایستد.

در سال 1389، تراز تجاری دو کشور از فروردین تا اسفند بهبوبد قابل توجهی به نفع ایران میابد، در تراز تجاری 53 درصد سهم بحرین ثبت شده و از سوی دیگر 47 درصد سهم ایران است. بحرین شصت و یکمین مقصد صادرات ایران به شمار می رود و ارزش صادراتمان به آن کشور برابر 27996586 دلار است. در مقابل، ارزش وارداتمان از بحرین برابر 31498411 دلار است تا این کشور در رتبه شصتمین مبداء واردات ایران قرار بگیرد.

از ابتدای امسال، بحرین دومین کشوریست که ادعای تحریم های یکجانبه علیه ایران را مطرح کرده است. پیش از این در نیمه اول فروردین ماه، هندوستان که یکی از مقاصد اصلی صادرات ایران به شمار می رود اعلام کرده بود قصد دارد به طور یکجانبه واردات به ایران را تحریم کند. این در حالیست که واردات هندوستان به ایران حجم قابل توجهی را به خود اختصاص نداده است.

نمودار واردات و صادرات بین ایران و بحرین از 1380 تا 1390(برای دیدن نمودار در ابعادی واقعی روی آن کلیک کنید)

بحرین نیز معلوم نیست با چه منطقی واردات از ایران را تحریم کرده است، چراکه صادرات ما به بحرین اصولا در حجمی نیست که بتواند یک درصد را نیز به خود اختصاص دهد. در واقع حجم ناچیز صادرات ما به بحرین ارزش چندانی ندارد که این تحریم بتواند کشورمان را از این محل مقبون سازد. تنها در سال گذشته، ایران به کشورهایی مثل چین 4 و نیم میلیارد دلار، عراق با صادراتی برابر 4.4 میلیارد دلار و امارات 3.3 میلیارد دلار  صادرات داشته است و کل حجم صادراتمان به این کشور که در سال گذشته کاهش نیز داشته است در حد و اندازه ای نیست که بتواند به عنوان یک اهرم مورد استفاده حاکمان بحرین قرار بگیرد که این روزها با اعتراضات مردمی در کشور خود مواجه هستند.

——————————-

این مطلب در روزنامه جهان صنعت، شماره  1954  مورخ 18 اردیبهشت 1390، صفحه اول منتشر شد.

در محاصره بازرگانان سرخ

پرچم چین واردات و پرچم ایران صادرات به چین

وجود رابطه تجاری بین ایران و چین چیز غریبی نیست و هر کسی در هر جای ایران باشد، با یک نگاه گذرا به اطرافش حتما یکی از نمایندگان کشور چین را در اطراف خود خواهد یافت. از گوشی موبایل و قلم و کاغذ گرفته تا کارد آشپزخانه و وسایل پخت و پز و کیف و کفش و… همه جا جنس چینی هست. اما هر رفتی، آمدی دارد و تجارت یک‌طرفه زیاد به‌صرفه نیست.
رابطه تجاری بین ایران و چین از سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی رونق خود را آغاز کرد. به خاطر مسایل سیاسی حاکم بر جهان، ایران و چین یکدیگر را به عنوان دوستانی در سطح جهان یافتند و امروز دیگر ایران چینی شده، اما آیا چین هم ایرانی شده است، پاسخ این پرسش در بررسی آمار تجاری بین دو کشور نهفته است. واردات از چین، طی سالیان گذشته همیشه از صادرات به این کشور پیشی گرفته است. چین هم به مثابه سایر کشورها، از قافله افزایش صادرات به ایران عقب نمانده و به اندازه خودش به ایران کالا صادر کرده است و همان رشد دوبرابری واردات از سال 84 به بعد، در مورد چین هم صادق است.

1380
در این سال، میزان واردات از چین برابر با 862‌میلیون دلار بوده و در مقابل 177‌میلیون دلار نیز از ایران کالا به چین صادر شده است. اختلاف این دو برابر با 684میلیون دلار است و سهم ایران از این مبادله 17درصد صادرات به چین است. صادرات عمده ایران به چین در این سال عبارت است از مواد معدنی نظیر مس، آهن، سنگ سرب، مواد شیمیایی مثل متانول (الكل میلیك ) و محصولات پتروشیمی نظیر پلی‌كلروروینیل، پلی‌اتیلن، قیرنفت و… در مقابل نیز از کشور دوست یعنی چین، اقلامی نظیر ماشین‌آلات صنعتی و انواع موتورها، مواد نفتی فرآوری‌شده به جز نفت خام، کک و سایر محصولات مشتق از زغال‌سنگ، کالاهای الکترونیکی و… به کشور صادر شده است.

1381
در سال 81، صادرات به چین از طریق ایران تغییر چندانی نداشته است، اما در عوض رشد واردات از این کشور آغاز می‌شود؛ رشدی که در ادامه سیر صعودی دارد. در این سال، 978‌میلیون دلار کالا، نظیر آنچه در سال 80 به کشور وارد شده بود، به اضافه دانه‌های ذرت به ایران وارد شده است، این یعنی چیزی حدود یک‌میلیون دلار افزایش، سهم چین از واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به ایران 4/4‌درصد است و نسبت واردات به صادرات از چین به ایران مثل سال قبل حفظ شده است. در مقابل این واردات، ایران نیز چیزی حدود 198میلیون دلار کالا به چین صادر کرده است. صادراتی که رشدی نظیر واردات از چین داشته است؛ در این سال هم صادرات عمده ایران به چین را اقلام معدنی، شیمیایی و نفتی تشکیل می‌دهند.

1382
سرانجام آغاز رشد واردات از چین و سکون صادرات به این کشور فرا می‌رسد. در این سال اگرچه صادرات ایران به چین رشدی برابر با 33میلیون داشت، اما در مقابل واردات از این کشور رشدی برابر با 505میلیون دلار داشته است. با این رشد میزان واردات ایران از چین در سال 1382 به 4/1‌میلیارد دلار می‌رسد و در مقابل نیز  231میلیون دلار صادرات کالا از ایران به چین، سهم کشور ما از این معامله است. در این سال، اقلام مهم وارداتی از چین به ایران عبارت است از: انواع موتور و ماشین‌آلات صنعتی، محصولات کشاورزی و مواد شیمیایی نظیر حشره‌کش‌ها. در مقابل سهم 13درصدی ایران از این مبادلات به واسطه صادرات  اقلام معدنی اداشده است.

1383
طی سال 83 رشد صعودی واردات از کشور چین ادامه می‌یابد، اما هنوز به بالاترین سطح خود نرسیده است. در این سال اقلام وارداتی و صادراتی تفاوت چندانی نکرده‌اند، جز اینکه دستگاه‌های رادار وارد شده از چین به ارزش 402میلیون دلار، رتبه اول کالاهای وارداتی از چین را تشکیل می‌دهند. در خلال مبادلات تجاری دو کشور، سهم چین از واردات به ایران برابر با 88درصد و سهم ایران در صادرات به چین برابر با 12‌درصد است. صادرات به چین با 34‌میلیون دلار به 266‌میلیون دلار می‌رسد، اما در مقابل واردات از این کشور همراه با افزایش سهمش از مبادلات تجاری دو کشور با افزایش 486دلاری به رقم 9/1میلیارد دلار می‌رسد. البته باید یادآور شد، هرچند واردات از چین در این سال رشد چشمگیری داشته است، اما سهم چین از کل کشورهای واردکننده کالا به ایران، با 1/0‌درصد کاهش به 5/5‌درصد رسیده است.

1384
در سال 84، چین سهم خود را در واردات به ایران در بین سایر کشورهای واردکننده کالا به کشورمان با 5/5‌درصد حفظ کرده است، اما واردات به کشور به شکل فزاینده‌ای رشد دارد. در این سال، واردات چین به ایران، مجموعا با 189‌میلیون دلار افزایش به رقم 1/2‌میلیارد دلار می‌رسد. اقلام وارداتی چین به ایران بازهم در حال تغییر است. اگرچه رادار هنوز هم بین 20 قلم کالای اول قرار دارد، اما نکته قابل توجه، واردات 250تن دانه ذرت، توسط دولت به ارزش 7/41‌میلیون دلار است. 37‌میلیون دلار نیز بخش‌های
غیر دولتی ذرت از چین به کشور وارد کرده اند. سهم ایران در مجموع این مبادلات بهبود داشته و به 20‌درصد صادرات می‌رسد، در مقابل نیز سهم چین با کاهش 8درصدی به 80‌درصد واردات می‌رسد.

1385
بازهم کفه ترازوی مبادلات دوطرفه، به نفع ایران در حال تغییر است، اما هنوز به نصف نرسیده. سهم ایران در این بده‌بستان‌ها، با 9 پله افزایش به 29‌درصد می‌رسد و در مقابل، سهم چین با 9 پله کاهش به 71‌درصد تنزل می‌کند.
در این سال، کشور چین  مجموعا 6/2‌میلیارد دلار انواع کالا که اکثر آنها را ماشین‌آلات کشاورزی و وسایل نقلیه تشکیل می‌دهد، به کشورمان وارد کرده است. در مقابل نیز ایران با حدود 524‌میلیون دلار افزایش، حدود یک‌میلیارد دلار کالا به چین وارد کرده است. سهم چین در بین کشورهای صادرکننده به ایران با 8/0‌درصد افزایش به 3/6‌درصد می‌رسد. در سال 85، کماکان محصولات معدنی و شیمیایی عمده اقلام صادراتی از ایران به چین هستند.
سال 85، در واقع سال برابری رشد مبادلات دوطرفه تجاری ایران و چین به شمار می‌رسد. البته هنوز هم به نسبت افزایش همزمان واردات و صادرات، اختلاف یک و نیم‌میلیارد دلاری به نفع چین حفظ شده است.

1386
سال 86 سال اوج تفاوت مبادلات ایران و چین به نفع کشور دوست، چین است. در این سال برای اولین بار طی این دوره هشت ساله مورد بررسی، تفاوت واردات و صادرات به سه‌‌میلیارد دلار می‌رسد.  در سال 1386، میزان کل واردات ایران از کشور‌های جهان تنها هشت‌‌میلیارد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است، واردات ایران از چین نیز چیزی حدود 6/1‌میلیارد دلار افزایش نشان می‌دهد. در مقابل، صادرات ایران به چین، نه با شیبی صعودی نظیر واردات که با میزانی کمتر برابر با 190‌میلیون دلار به 2/1‌میلیارد دلار می‌رسد که البته در طی دوره هشت ساله مورد بررسی رقمی رشد قابل توجهی است.

1387
سال 87، در واقع نسبت صادرات به واردات از ایران به چین و از چین به ایران، دوباره به وضعیت سال 85 بازمی‌گردد. در این سال  سهم صادرات ایران به چین 29‌درصد و سهم واردات از چین 71‌درصد است. صادرات به چین(به نسبت سایر کشور‌های جهان) 3‌درصد رشد نشان می‌دهد و از مجموع 9/17‌میلیارد دلار صادرات ایران به کشورهای جهان، بیش از 2‌میلیارد آن به چین صادر شده است. سهم چین از صادرات ایران 1/11‌درصد است. صادرات به چین در این سال 759‌میلیون دلار افزایش داشته و برای اولین بار در این دوره هشت ساله به رقم بیش از دومیلیارد دلار می‌رسد. صادرات ایران به چین در سال 87 نیز همچنان اقلام معدنی و شیمیایی هستند.  اما همچون صادرات، واردات از چین نیز رشد قابل توجه و بی‌سابقه‌ای داشته است. در این سال واردات از چین با 677‌میلیون دلار افزایش به رقم 9/4‌میلیارد دلار می‌رسد که سهم 8/8درصدی از کل واردات به ایران را ازآن خود کرده است. سهم چین نسبت به کل واردکنندگان کالا به ایران نسبت به سال گذشته 1/0‌درصد رشد داشته است و اقلام وارداتی به کشور را بیشتر ماشین آلات کشاورزی تشکیل می‌دهد.
روند واردات و صادرات در سال 88 ( تا بهمن ماه) دگرگون می‌شود و در حالی که واردات از چین به ایران کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد، صادرات به این کشور همچنان در حال رشد است. در حالی که واردات از چین به کشورمان در سالی که گذشت حدود 868‌میلیون دلار کاهش داشته است، اما در مقابل، صادرات ایران به این کشور رشد بیش از 600‌میلیون دلاری داشته است و به نظر می‌رسد، در صورتی که این روند در سال جاری نیز ادامه پیدا کند، تراز تجاری ایران و چین اگر به نفع ایران سنگینی نکند، لااقل برابر شود.

میزان صادرات به چین

میزان واردات از چین

ارقام به دلار*

——————————

این گزارش در روزنامه پول مورخ 19 فروردین 1389 به چاپ رسید.