وجود کالاهای ضروری  در بین اقلام وارداتی با تغییرات قیمت ارز یا مشکل تراشی ها در تجارت خارجی کشورمان توسط دولت های خارجی میتواند بازار داخلی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد,  این اقلام در ردیف کالاهای لوکس نیستند و همگی در سبد محاسبه نرخ تورم بانک مرکزی دارای ضرایب اهمیت بالا هستند, تغییرات قیمت این اقلام که منطقا با تغییرات قیمت دلار یا راه های بازرگانی رخ میدهد میتواند بازار داخلی را در حد بالایی متاثر سازد.

لطفا توجه داشته باشید در سیستم های مختلف ممکن است اعداد پیش و پس از ممیز جابجا شوند برای امتحان این عدد 796/43(43مميز796) را در نظر داشته باشید، اگر در سیستم شما عدد به صورت صحیح نمایش داده میشود، یعنی سایر اعداد نیز صحیح هستند اما اگر جابجا دیده میشود، سایر اعداد ممیز دار را نیز جابجا در نظر داشته باشید.

آمار تجارت خارجي كشور در سال 1390 منتشر شد. تداوم سقوط صادرات پسته و حضور غلات و مصحولات كشاورزي و دامي در بين اقلام عمده وارداتي از جمله مهمترين نكات موجود در اين گزارش هستند، همچنين افزايش قابل توجه سهم گمرك اصفهان در واردات و افزايش واردات قانوني سيگار از ديگر نكات مهم در بحث اقلام مورد مبادله است. در حالي كه تقريبا تركيب مقاصد عمده صادرات كشور نسبت به سال 89 در سال 90 نيز تثبيت شده است، شاهد كاهش قابل توجه واردات از المان، تركيه و امارات و در مقابل رشد واردات از كره و چين در سال 90 نسبت به سال 89 هستيم.

در سال 1390 مجموعا77 هزار و 754 تن كالا به ارزش 796/43(43مميز796) ميليارد دلار  از ايران به جهان صادر شده كه نشان دهنده رشد 8/10(10مميز8) درصدي به لحاظ وزن و 08/29(29مميز08) درصدي به لحاظ ارزش است.

87/22(22مميز87) درصد از اين صادرات را ميعانات گازي، 33/34(34مميز33) درصد را محصولات پتروشيمي و 81/42(42مميز81) درصد را ساير اقلام به خود اختصاص دادند. در سال 1389 ميعنات گازي 74/21 درصد، محصولات پتروشيمي 51/28 درصد و ساير اقلام 74/49 درصد از مجموع صادرات غير نفتي كشور ا به خود اختصاص داده بودند كه گزارش تجارت خارجي در سال 90 نشان دهنده افزايش نزديك سهم صادرات ميعانات گازي و محصولات پتروشيمي از مجموع صادرات غير نفتي است؛ اين در حاليست كه در سال 89 سهم كالاهاي ديگر (به جز محصولات شبه نفتي) 74/49 درصد بوده كه در سال 1390 اين سهم به 81/42 درصد رسيده است.

با احتساب ميعانات گازي و محصولات پتروشيمي در صادرات غير نفتي، شاهد رشد 29 درصدي ارزش صادرات در سال 1390 نسبت به سال 1389 هستيم، اين در حاليست كه به صورت تفكيك شده، ميعانات گازي رشد 75/35  درصدي،محصولات پتروشيمي رشد 40/55 درصدي وصادرات ساير كالاها تنها 09/11 درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است.

كسري 18 ميليارد دلاري تراز بازرگاني

در سال 1390 مجموعا 38 ميليون و 307 هزار تن كالا به ارزش 8/61 ميليارد دلار به كشور وارد و در مقابل 77 ميليون و 754 هزار تن كالا به ارزش 8/43 ميليون دلار از كشور به جهان صادر شده است. صادرات در وزن 8/10 درصد رشد و در ارزش 08/29 درصد افزايش داشته و در مقابل واردات به لحاظ وزن 52/15 درصد و در ارزش 13/4 درصد كاهش داشته است.

تراز تجاري كشورمان در تجارت با جهان طي سال 1390 با در نظر گرفتن ميعانات گازي و محصولات پتروشيمي كه روي هم 25 ميليارد دلار از صادرات غير نفتي ما را به خود اختصاص دادند با كسري 18 ميليارد دلاري روبروست.  گفتني آنكه با واردات 4/64 ميليارد دلاري و صادرات 9/33 ميليارد دلاري در سال 1389 اين كسري نزديك به 5/30 ميليارد دلار بود.

تراز تجاری کشور با احتساب صادرات شبه نفتی در صادرات غیر نفتی و بدون احتساب صادرات شبه نفتی(برای دیدن در ابعاد واقعی روی تصویر کلیک کنید)

رشد ميانگين نرخ ارز

ميانگين نرخ ارز مورد استفاده در مبادلات تجاري سال 1390 در يورو 74/10 درصد و در دلار 07/6 (6ممیز07) درصد نسبت به سال 1389 رشد داشته است. بر اين اساس قيمت هر دلار به صورت ميانگين در مبادلات خارجي سال 1390 برابر 10962 ريال و قيمت هر يورو به صورت ميانگين 15120 ريال ثبت شده است، قيمت دلار و يورو در مبادلات تجاري سال 1389 به طور متوسط به ترتيب برابر 13653 و 10335 ريال بوده است.

فصول عمده واردات

ماشين آلات و وسايل مكانيكي و اجزاء و قطعات ان ها به ارزش 5/11 ميليارد دلار با سهم 55/18 درصدي از مجموع واردات، چدن، آهن و فولاد به ارزش 6/7 ميليارد دلار و سهم 37/12 درصدي از مجموع واردات، ماشين آلات و دستگاه هاي برقي و اجزاء و قطعات آنها به ارزش 9/3 ميليارد دلار و سهم 32/6 درصدي از مجموع واردات، سوخت ها و روغن هاي معدني با سهم 3/6 درصدي از مجموع واردات به ارزش9/3 ميليارد دلار و غلات به ارزش 3 ميليارد دلار و سهم 82/4 درصدي از مجموع واردات پنج فصل عمده واردات در سال 1390 هستند.

از 10 قلم كالاي عمده وارداتي سال قبل 6 قلم مربوط به اقلام كشاورزي و دامي از قرار: برنج، دانه ذرت دامي، كنجاله و آخال از دانه سويا، قند و شكر، قطعات گوشت و روغن خام سويابوده اند كه اين اقلام سر جمع 7/8 درصد از مجموع صادرات را به خود اختصاص دادند.

برنج سال 1389 پنجمين كالاي عمده وارداتي كشور بود كه در سال 1390 رتبه اين محصول در بين اقلام وارداتي به دومين كالا رسيده و واردات آن 83/36 درصد نسبت به سال 89 رشد داشته است. واردات دانه ذرت دامي با رشد 7/18 درصدي روبرو بوده قند وش كر كه در سال 1389 در رتبه 10 قرار داشتند، سال 1390 با دو پله صعود به رتبه هشتم واردات كشور رشيده و واردات آن بيش از 7 درصد نسبت به سال 1389 رشد داشته است. همچنين روغن خام سويا نيز ديگر مصحوليست كه با رتبه دهم، در بين ده قلم عمده واردات امسال قرار گرفته اين در حاليست كه سال 89، اين محصول يازدهمين محصول وارداتي به كشور بوده و واردات آن امسال نسبت به سال قبل 45/7 درصد رشد داشته است.

واردات محصولات تخت و گرم نورد شده از آهن يا فولاد نيز با رشد 4/10 درصدي در سال 1390 مواجه بوده، همچنين واردات دارو نيز رشد 6/4 درصدي داشته است.

در سال 1390 همچنين شاهد كاهش 9/18 درصدي واردات شمش از آهن و فولاد، كاهش 14 درصدي واردات قطعات منفصله جهت ساخت خودروي سواري كاهش 4/11 درصدي واردات كنجاله و آخال از دانه سويا و 5/8 درصدي واردات گوشت منجمد به كشور بوده ايم.

تجارت خارجی کشور(واردات-صادرات-تراز تجاری) در سال 90 به تفکیک ماه (برای دیدن در ابعاد واقعی روی تصویر کلیک کنید)

سقوط پسته و صعود زيور آلات!

اولين محصول عمده صادراتي كشور در سال گذشته پروپان مايع شده بوده، صادرات پروپان مايع شده به ارزش 06/2 ميليارد دلار و سهم 12/6 درصدي از مجموع صادرات 23/45 درصد نسبت به سال 89 رشد داشته است. دومين محصول عمده صادراتي كشور در سال 90 گازهاي نفتي و هيدوكربورهاي گازي شكل مايع شده بودهند كه به ارزش 2 ميليارد دلار سهمي برابر88/5 درد از مجموع صادرات كشور را به خود اختصاص دادند و نسبت به سال گذشته صادرات آن 24/150 درصد رشد داشته است.

ماتانول سومين محصول عمده صادراتي كشور در مدت ياد شده است كه با افزايش 12/30 درصدي نسبت به سال قبل ارزش صادرات آن به 4/1 ميليارد دلار رسيده و سهمي نزديك به 4 درصدي از مجموع صادرات 1390 را به خود اختصاص داده است.

صادرات بوتان مايع شده كه در رده چهارمين محصول عمده صادراتي كشورمان قرار دارد، نسبت به سال 1389 33/63 درصد رشد داشته تا ارزش صادرات آن را به 3/1 ميليارد دلار برساند و به اين ترتيب 4 درصد از مجموع صادرات به اين محصول اختصاص يافته است.

ارزش صادرات پلي اتيلن گريد فيلم – پنجمين محصول عمده صادراتي كشورمان – در سال گذشته بالغ بر 3/1 ميليارد دلار بوده و سهم آن از مجموع صادرات برابر 8/3 درصد ثبت شده، صادرات اين محصول نسبت به سال 1389 كاهشي برابر 85/4 درصد داشته است.

ششمين محصول صادراتي كشورمان كود اوره است كه ارزش آن برابر يك ميليارد دلار و سهم آن از مجموع صادرات 3 درصد است، صادرات اين محصول در سال 1390 نسبت به سال 89 با رشد 11/142 درصدي مواجه بوده است.

صادرات پسته در سال 90 نسبت به سال 89 متاسفانه نزديك 14/3 درصد كاهش داشته و مجموع ارزش صادرات آن در سال قبل 797 ميليون دلار بوده كه سهمي نزديك به 36/2 درصدي را حكايت ميكند. گفتني آنكه سهم صادرات پسته از مجموع صادرات در سال 89 برابر 1/3 درصد بوده و در سال 89 پسته پنجمين محصول عمده صادراتي كشورمان به شمار مي رفت كه امسال جايگاه آن به هفتمين محصول سقوط كرده است!

قير نفت هشتمين محصول عمده صادراتي است كه با رشدي 76/3 درصدي ارزش صادرات آن به 748 ميليون دلار رسيده است، نهمين كالاي عمده صادراتي كشورمان سنگ آهن و كنستانتره هاي آن است كه با كاهش 86/30 درصدي ارزش صادرات آن به 725 ميليون دلار رسيده، درباره اين محصول نيز بايد گفت در سال 89 سومين محصول عمده صادراتي كشورمان بوده كه سهم آن از مجموع صادرات نزديك به 4 درصد ثبت شده است، اين در حاليست كه رتبه آن امسال به 9 و سهم آن از مجموع صادرات به 15/2 درصد كاهش يافته است.

سر انجام زيور آلات و جواهرات از فلزات گرانبها دهمين محصول عمده صادراتي كشورمان در سال 90 هستند. اين مصحولات در سال 89 رتبه 27 را در بين مصحولات صادراتي كشور داشتند كه ارزش صادرات آنها با رشدي 8/275 درصدي به 667 ميليون دلار رسيده و سهمي تقريبا دو درصدي را از مجموع صادرات كشور به خود اختصاص دادند. سهم دو درصدي اين محصولات از صادرات ايران در سال 90 در حاليست كه در سال 89 مجموع سهم اين اقلام از صادرات نزديك به 67/0 درصد بوده است.

سهم اقلام شبه نفتی در صادرات غیر نفتی سال 89 و90

تغییرات سهم اقلام شبه نفتی از مجموع صادرات غیر نفتی در سال 89 و 90(برای دیدن در ابعاد واقعی روی تصویر کلیک کنید)

سهم فرش بازهم از صادرات کمتر شد

فصل 57 از مجموع فصول گمرک که به صادرات فرش اختصاص دارد نشانه های خوبی را در سال 90 به ما ارایه نمیدهد. صادرات فرش در سال 1389 برابر 53363 تن به ارزش 869795501 دلار ثبت شده است و سهم این محصول ایرانی از مجموع صادرات کشورمان سال گذشته 10/0 (0ممیز10) درصد بوده است. امسال وزن صادرات این فصل از صادرات به 51624 تن و ارزش صادرات آن به 897477572 دلار رسیده است، سهم این محصول از مجموع صادرات کشورمان در سال قبل 08/0(0ممیز08) درصد بوده است که نشان دهنده کاهش سهم فرش از مجموع صادرات در سال 1390 است.

تثبيت تركيب مقاصد صادرات

چين، عراق، امارات متحده عربي، هندوستان و افغانستان پنج مقصد اول صادرات كشور هستند كه ترتيب آنها نسبت به سال 1389 هيچ تغييري نداشته است. ارزش صادرات به اين پنج كشور به ترتيب: 6/5، 1/5، 5/4، 7/2،2/2 ميليارد دلار، ارزش صادرات به ساير كشورهاي جهان نيز برابر 53/13 ميليارد دلار بوده است. بر اين اساس رشد صادرات به اين پنج كشور در سال قبل به ترتيب: 66/23، 49/13، 37/35، 07/51، 09/58 درصد بوده است. چين 73/16 درصد، عراق 25/15 درصد، امارات 37/13 درصد، هند 15/8 درصد و افغانستان 45/6 درصد از كل صادرات ايران را در سال قبل به خود اختصاص دادند و ساير كشورهاي جهان روي هم رفته نزديك به 40 درصد از صادرات ايران را به خود اختصاص دادند.

سقوط آلمان و صعود كره

امارات متحده عربي، چين، كره جنوبي، آلمان و تركيه پنج كشور اصلي مبدا واردات كشور در سال 90 به شمار مي روند كه به ترتيب 7/19، 4/7، 7/4،4/3،3/3 ميليارد دلار از اين كشورها كالا وارد كرده ايم. در اين بين واردات از امارات به ميزان نزديك به 7 درصد، از آلمان نزديك به 5/24 درصد و از تركيه نزديك به 17 درصد كاهش داشته است و در مقابل واردات از چين نزديك به 4/27 درصد، از كره 2/30 درصد رشد داشته است.

امارات متحده 9/31 درصد، چين 97/11 درصد، كره جنوبي 68/7 درصد، آلمان 6/5 درصد و تركيه 36/5 درصد از مجموع بازار واردات ايران را به خود اختصاص دادند ساير كشورهاي جهان روي هم رفته تنها 48/37 درصد از بازار ايران در سال 90 سهم داشته اند.

رشد 476 درصدي واردات از گمرك اصفهان

گمركات شهيد رجايي، بندر امام خميني، معاونت واردات و ترانزيت تهران، حوزه تجاري فرودگاه امام خميني، بندر انزلي، منطقه ويژه بوشهر 1، خرمشهر، اصفهان، قزوين و امير آباد ده گمرك عمده واردات در سال 90 هستند كه ارزش واردات از آنها روي هم رفته برابر 22/85 درصد بوده، در اين بين  واردات از طريق گمركات بندر امام خميني 08/13 درصد، حوزه تجاري فرودگاه امام خميني 26/34 درصد و بندر انزلي 51/4 درصد كاهش داشته و واردات از طريق گرمكات شهيد رجايي 35/6 درصد، معاونت واردات و ترانزيت تهران 1/31 درصد، منطقه ويژه بوشهر 1 برابر 67/38 درصد، خرمشهر 16/2 درصد، اصفهان 87/475 درصد، قزوين 57/62 درصد و امير آباد 55/59 درصد رشد داشته است. همچنانكه كه گفته شد، رشد476 درصدي واردات از طريق  گمرك اصفهان در اين بين بسيار قبال توجه است، اين گمرك در سال 89 شانزدهمين گمرك عمدع واردات كشور بوده كه با اين رشد در سال 90 به هشتمين گمرك كشور بدل شده است.

رشد 89 درصدي واردات سيگار

در سال 1390 هفت هزار تن سيگار به ارزش 109 ميليون دلار به كشور به صورت قانوني وارد شده اين رقم سال 89 برابر 4 هزار تن به ارزش 57 ميليون دلار بوده كه نشان دهنده رشد 85/88 درصدي در ارزش و 87/81 درصدي در وزن واردات سيگار به كشور است، گفتني آنكه اين آمار مربوط به واردات قانوني است و واردات قاچاق در اين آمار در نظر گرفته نشده است. از آنجا كه قاچاق سيگار سهم عمده اي در بازار داخلي دارد، اين آمار نميتواند معيار مناسبي براي مصرف اين كالا در كشور باشد.

حال صادرات با شعار خوب نمیشود

در حالی که بعضا اظهار نظرهای شعاری و گاه برآمده از برخی سوتفاهمات آماری(!) شنیده میشود، اما باید توجه داشت صادرات رشد آنچنانی نداشته، به بیانی صادرات میعانات گازی یا مصحولات پتروشیمی(که اغلب دارای ارزش افزوده چندانی نیستند) نمیتواند معیار منتاسبی برای سنجش صادرات غیر نفتی کشورمان باشد.

گاه اظهار نظرهایی در خصوص صادرات برخی اقلام شنیده میشود, برای مثال صادرات فولاد, در حالی که واردات فولاد یکی از اقلام عمده وارداتی کشورمان بوده و هست, بعضا پز صادرات فولاد در اظهارات برخی مسئولان شنیده میشود که در واقع اصولا منطقی نیست! از دیگر سو تداوم حضور اقلامی نظیر غلات و گوشت در بین اقلام عمده وارداتی زنگ خطری برای کشور به شمار می رود, بی شک  وابسته شدن بازار داخلی کشور به چنین محصولاتی که جزو کالاهای ضروری به شمار می روند, در شرایط ویژه می تواند کشور را به شدت آسیب پذیر کند.

حال آنکه وجود کالاهای ضروری که در بالا نیز اشاره شد, در بین اقلام وارداتی با تغییرات قیمت ارز یا مشکل تراشی ها در تجارت خارجی کشورمان توسط دولت های خارجی میتواند بازار داخلی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد,  این اقلام در ردیف کالاهای لوکس نیستند و همگی در سبد محاسبه نرخ تورم بانک مرکزی دارای ضرایب اهمیت بالا هستند, تغییرات قیمت این اقلام که منطقا با تغییرات قیمت دلار یا راه های بازرگانی رخ میدهد میتواند بازار داخلی را در حد بالایی متاثر سازد.

فرش قرمز برای کالاهای خارجی پهن کردن، اگرچه ظاهرا در کوتاه مدت میتواند بازار داخلی را کنترل کند، اما در دراز مدت چنانکه در شش سال گذشته شاهد آن بودیم، تولید داخل را به شدت ضعیف و بی انگیزه میسازد، کشاورزان و تولید کنندگان با وجود سود بالا و دردسر کم حضور در بازارهای کاذب نظیر سکه، دلار و ارز و دریافت وام های بانکی کم بهره تحت عناوین مختلف دیگر تمایل چندانی به تولید ندارند، تولید زمانی که قیمت حامل های انرژی به شدت تغییر کرده، یارانه های بخش های تولیدی واریز نشده دیگر اصولا به صرفه نیست و به جای تولید سفته بازی در بازار های کاذب سود آور هستند.

در چنین شرایطی تولید از رونق افتاده و واردات سکه میشود، این واردات در سال های 87 و 88 و حتی 89 موضوع زیاد مهمی به نظر دولتمردان نمی آمد، هر چند در آن زمان نیز منتقدان بسیاری در حد توان خود هشدار دادند، اما آسیب این وردات گسترده در تغییرات قیمت سال 90 مشاهده شد. هنوز هم آن آثار سو به پایان نرسیده، اقلامی که با دلار حاصل از انفجار ارزی  در سه ماهه چهارم سال قبل ثبت شدند، تازه از فروردین امسال به بازار وارد خواهند شد…

—————–

این مطلب در سایت عصر ایران منتشر شد

ایران بزرگترین وارد کننده گوشت از برزیل شد

ممکن است در کامپیوتر های مختلف عدد پیش و پس از ممیز جابجا شوند برای مثال 7/61 به معنای 61 ممیز7 است.

در یک نگاه کلی طی دهه 80 شمسی، ارزش مجموع مبادلات کشورمان و برزیل بالغ برهفت میلیارد و 486 میلیون دلار بوده است. از این میزان بیش از 7 میلیارد و 279 میلیون دلار به واردات از برزیل و 207 میلیون دلار به صادرات به برزیل اختصاص داشته؛ طبعا تراز تجاری منفیست، منفی 7 میلیارد و 72 میلیارد دلار.

یکی از اقلام شاخص و عمده ای که همیشه ما از برزیل وارد کردیم و تقریبا در تمام سال ها به جز سال 1381، گوشت بوده و هست. به طوری که طی یک دهه مجموعا 472055 تن گوشت از این کشور به ارزش 1574948480 یک میلیارد و 574 میلیون دلار به کشورمان وارد شده است؛ این میزان واردات یعنی طی این مدت به ازای هر ایرانی حدود 6 و نیم کیلو گوشت برزیلی به کشور وارد شده است! گفتنی آنکه میانگین قیمت هر کیلو گوشت وارداتی از برزیل نیز در این دهه برابر 3/3 دلار بوده است.

روز گذشته نیز سازمان صادر کنندگان گوشت برزیل اعلام کرد ایران با خرید 7/61(61 ممیز7) میلیون دلار گوشت از این کشور در ماه اوت به بزرگترین وارد کننده گوشت قرمز از این کشور تبدیل شده است.

به گزارش داو جونز  برزیل به دنبال پیدا کردن بازارهای جدیدی برای گوشت صادراتی خود است چرا که بحران مالی و اقتصادی اخیر موجب کاهش شدید تقاضای گوشت برزیل در بازارهای اروپایی شده است.

برزیل یکی از بزرگترین صادر کنندگان گوشت جهان به شمار می رود ولی تنش در روابط این کشور با آمریکا در عرصه سیاستهای خارجی تاثیر منفی زیادی بر صنعت گوشت این کشور داشته است . مذاکرات سال گذشته رییس جمهور قبلی برزیل با ایران در خصوص برنامه های هسته ای خشم و نگرانی آمریکا را در پی داشته است .

برزیل نیز مانند سایر قدرتهای اقتصادی نو ظهور جهان قصد دارد جایگاه بالاتری در عرصه اقتصاد و تجارت جهان داشته باشد . بر اساس این گزارش میزان صادرات گوشت برزیل به ایران طی ده سال گذشته 300 برابر شده است. برزیل همچنین مقادیر زیادی شکر و سویا به ایران صادر می کند .  روسیه در سال 2010 میلادی بزرگترین وارد کننده گوشت قرمز از برزیل بوده است. این کشور در اوت امسال 52.2 میلیون دلار گوشت از برزیل وارد کرده است.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

سال شمار مبادلات

برزیل در فهرست کشورها بر پایه تولید ناخالص داخلی تا حدودا دو سال قبل در رتبه دهم قرار گرفته بود که در سال 2010 رتبه آن کشور با ثبت   رقم 2 هزار و 88 میلیارد دلار به جایگاه هفتمین کشور جهان رسید. در همین لیست ایران  نفت خیز با GDP  331 میلیارد دلاری در رتبه 28 قرار گرفته، به بیانی فاصله ما و برزیل 21 کشور قدرتمند تر از خودمان است! ( بانک جهانی)

برزیل، کشوری که به سرعت در حال طی پله های توسعه یافتگی است در بین کشورهای آمریکای جنوبی از قدرتمند ترین اقتصاد برخوردار است. در پایان سال قبل(1389) سهم برزیل از واردات ایران از کل قاره افریقا به لحاظ وزن برابر بیش از 45 درصد و به لحاظ ارزش بیش از 57 درصد برآورد شده است. (آمار مقدماتی تجارت خارجی / گمرک جمهوری اسلامی ایران/ ص 19 )

برزیل با در اختیار داشتن بخش‌های گسترده و توسعه‌یافته کشاورزی، معدن، تولید، خدمات و نیز نیروی کار، در حال گسترش حضور خود در بازارهای جهانی است. مهم‌ترین صادرات برزیل را هواپیمای دارای بال ثابت، قهوه، وسایط نقلیه، سویا، سنگ معدن آهن، آب پرتقال، فولاد، منسوجات، کفش، گوشت و تجهیزات برقی تشکیل داده‌است.

جالب است بدانید عمده محصولاتی وارداتی ما از برزیل را محصولات دامی و کشاورزی تشکیل می دهد. بر اساس آمارهای رسمی واردات ما از این کشور آمریکایی را به ترتیب: مشتقات گوشت گاو، قند و شکر، مشتقات سویا، ذرت، توتون و تنباکو، قطعات برا ي توليدا توبوس وميني بوس، گوشت مرغ وخروس یخ زده، شاسي موتوردار براي اتوبوس و ژلاتين هاومشتقات آنها، سريشم ماهي و سايرچسب هاي حيواني  تشکیل می دهد.

بیشترین واردات ما از برزیل به ترتیب در سال های 80، 81 و 82 بوده است. کمترین واردان از برزیل نیز در سال های 86، 87 و 88 اتفاق افتاده است. برزیل در سال 87 بیشترین سهم از صادرات ایران و در سال 84 کمترین سهم از صادرات کشورمان به مجموع کشورهای جهان را به خود اختصاص داده است. همچنین در سال های 80 تا 83 بیشترین سهم واردات کشورمان از جهان از کشور برزیل بوده است. بیشترین تراز منفی ایران نیز در همین سال ها ثبت شده است.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

واردات گوشت

بیشترین واردات گوشت به لحاظ وزن و ارزش از برزیل به ترتیب در سال های 89، 88، 87 و 86 اتفاق افتاده است. اما در نمودارها مشاهده می شود که نوسان نمودار وزن بیش از ارزش است، بر این اساس می توان گفت میانگین قیمت گوشت وارداتی از برزیل در این مدت دستخوش تحولاتی بوده است.

در سال 80، مجموعا 12468849 کیلو گوشت به ارزش 29563574 دلار به کشورمان وارد شده است. در سال بعد یعنی 1381 در مورد واردات گوشت چیزی ثبت نشده، اما در سال 1382، محموله های گوشت به ارزش 24429107 دلار و با وزنی برابر 14340891 به کشورمان وارد شدند. در سال 1383 وزن کل گوشتی که از برزیل وارد کردیم برابر 15361763 کیلو گرم بوده است که ارزشی برابر 28109528 دلار را رقم زده است.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

در سال 1384 مجموعا 10328487 کیلو گوشت به ارزش 19143168 دلار از برزیل به کشورمان وارد شده است. در 1385 وزن گوشت های وارداتی برزیلی برابر 37478089 کیلو گرم بوده که ارزش آن برابر 98288471 دلار ثبت شده است. در 1386 که اغاز رشد واردات گوشت از برزیل است مجموعا 67590165 کیلوگرم گوشت به ارزش 156529166 دلار به کشورمان وارد شده. در 1387 باز هم شاهد رشد واردات گئوشت از برزیل هستیم، در این سال 66729250 کیلوگرم گوشت برزیلی به ارزش 217660253 دلار به کشورمان وارد شده است.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

ارزش 74055811 کیلوگرم گوشت برزیلی که در سال 1388 به کشورمان وارد شده برابر 289000972دلار بوده است. در 1389 که بیشترین میزان واردات گوشت از برزیل را داشتیم ارزش مجموع 131330303 کیلوگرم گوشت برزیلی که به کشور وارد شده بالغ بر 514094820 میلیون دلار بوده است.

در چهار ماهه نخست امسال نیز واردات گوشت از برزیل همچنان ادامه داشته است، بر این اساس طی این مدت 42371293 کیلوگرم گوشت برزیلی به ارزش 198129421 دلار به کشورمان ایران وارد شده است.

یک دهه مبادلات تجاری برزیلی

در سال 1380 مجموعا 4028569 دلار صادرات به برزیل داشتیم که در مقابل 896411608 دلار نیز از آن کشور واردات انجام شده است؛ تراز تجاری در این سال 892383039- دلار بوده است. در سال بعد یعنی 1381 ارزش کل واردات از برزیل به کشورمان برابر 843171401 دلار بوده که با تراز 840326851- – دلاری صادراتمان به این کشور برابر 2844550 دلار رقم خورده است. ترازی برابر 829780444-  دلار عمق زیان ده بودن مبادلات تجاری کشورمان با برزیل را در سال 1382 نشان می دهد. در این سال در برابر 833405349 دلار واردات از برزیل تنها 3624905 صادئرات به آن کشور داشتیم.

در 1383  صادرات ایران به برزیل برابر 3554197 دلار و وارداتمان از این کشور 728577132 دلار بوده است، طبیعتا تراز باز هم منفیست، تراز ایران در این سال 725022935- دلار ثبت شده است. در 1384 ارزش کل صادرات ایران به برزیل 3422290 دلار بوده که در مقابل 817966564 دلار نیز واردات داشتیم و تراز 814544274- دلاری را ثبت کردیم.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

در میانه دهه 80 یعنی سال 1385 مبادلاتمان افزایش یافته تراز تجاری مان به 760518382-  دلار رسیده بر این اساس ارزش کل وارداتمان از برزیل 786636171 دلار و ارزش کل صادراتمان از این کشور برابر 26117789 دلار بوده است.

در سال 1386 مجموعلا در مقابل 562539058 دلار واردات از برزیل 10203019 دلار هم صادرات داشتیم و با این نوع مبادله تراز تجاریمان به 552336039- دلار رسیده است. در سال بعد یعنی 1387 ارزش واردات از برزیل 565353959 دلار ثبت شده که با توجه به صادرات 54924416 دلاری تراز تجاریمان را به 510429543- دلار رسانده است.

در 1388، سال اول تشکیل دولت دهم، مجموعا 40071024 دلار به برزیل کالا وارد شده که در مقابل آن 611485511 دلار نیز واردات داشتیم تا به این ترتیب تراز 571414487- دلاری شکل بگیرد.

در سال 1389 مبادله ایران و برزیل را 58595985 دلار صادرات ایران به برزیل و 634000000 دلار واردات از برزیل تشکیل می دهد تا تراز تجاری برابر 575404015- دلار تشکیل شود.

بر اساس آمار پنج ماهه نخست سال جاری برزیل هفدهمین کشور اصلی مبدا واردات به کشورمان است. در این مدت مجموعا 2/68209 تن کالا به ارزش 236475714 دلار از برزیل کالا به کشورمان وارد شده است. این میزان از نظر وزن 3/61 درصد و از نظر ارزش حدود 11 درصد رشد نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل را نشان می دهد. لازم به یادآوریست اگرچه این کشور از نظر وزن حدودا 5/0 (نیم درصد) درصد و از نظر ارزش حدودا یک درصد کل واردات ایران را به خود اختصاص داده، اما نامش در بین 50 کشور اول مقصد صادرات ایران به چشم نمی خورد.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر روی آن کلیک کنید

سهم برزیل از واردات و صادرات ایران

سهم برزیل از واردات کشورمان در سال 80 حدودا 5 درصد بوده که در همین سال سهم برزیل از بازار صادرات ایران نزدیک به 09/0 (0ممیز09) درصد بوده است. در سال 1381 سهم برزیل از بازار واردات ایران به 8/3 درصد کاهش میابد و متعاقب آن نیز سهم این کشور از صادرات ایران به 06/0 درصد می رسد. در سال 1382 واردات از برزیل نزدیک به 3 درصد از کل واردات کشورمان را تشکیل می دهد و در مقابل صادرات به این کشور همان سهم سال گذشته را حفظ می کند.

در 1383 ارزش واردات از برزیل 2 درصد مجموع واردات ایران است و ارزش صادرات به این کشور تنها 05/0 درصد از کل صادرات ایران است. در 1384 سهم برزیل از بازار واردات ثابت مانده اما سهم این کشور از صادرات ایران باز هم کاهش پیدا می کند و به 03/0 درصد می رسد.

در سال 1385 بازهم سهم برزیل از بازار واردات در حال کاهش است و به 8/1 درصد می رسد اما سهم این کشور از مقاصد صادرات ایران رشد یافته و به 2/0 درصد می رسد. این بهبود نسبی موقتیست، به طوری که در سال 1386 دوباره سهم برزیل از مجموع صادرات ایران به 06/0 درصد رسیده و در مقابل سهم این کشور از بازار واردات ایران به 1/1 درصد می رسد. در سال 1387 مجددا شاهد کاهش سهم برزیل از بازار واردات کشورمان هستیم در این سال برزیل تنها یک درصد از کل واردات به ایران را از آن خود کرده و در مقابل 3/0 درصد از بازار صادرات ایران را به خود اختصاص داده است.

در سال 1388 سهم برزیل از واردات به ایران رشد پیدا می کند و به 4/1 درصد می رسد، در مقابل سهم این کشور از صادرات ایران نزدیک به 2/0 درصد است. در 1389 سهم برزیل از واردات به ایران برابر 98/0 درصد و سهم این کشور از صادرات ایران برابر 2/0 درصد است. گفتنی است در برخی از سال ها به خصوص 1387 کل واردات به کشور کاهش یافته بود.

———-

این مطلب در روزنامه اعتماد مورخ24شهریور / صفحه 4 منتشر شد

روزشمار نابودی صنعت چای ایران

• ایران 4 درصد مصرف چای جهان را دارد • ایران پنجمین وارد کننده چای جهان است • ایران یکی از 13 کشور جهان است که در آن امکان کشت چای وجود دارد • ایران سالانه 280 ميليون دلار چای وارد میکند • یکی مقام تراز اول دولتی: تولید داخل علاوه بر تامین نیاز داخل می تواند نیاز همسایگان را هم برطرف کند • مدير عامل اتحاديه تعاوني چايكاران ايران: دولت اصل و سود وام های "بلاعوض" را میخواهد

در هر چه آخر باشیم، همیشه در فهرست هایی مثل واردات جزو  اولین ها هستیم. این هم از مواهب مدیران امروز است. یک و نیم قرن قبل مردی از ایران روانه هندوستان شد و با امکاناتی محدود و در لباس مبدل، توانست در قامت یک اروپایی، انحصار علم استعمار پیر را دور بزند و چای و چایکاری را به ایران بیاورد، تا امروز ما یکی از 13 کشور جهان باشیم که در آن «چای» این نوشیدنی پرطرفدار و ارزشمند، کشت می شود. محصولی که با توجه به منحصر بفرد بودن کشت آن در سطح جهان و متقاضی پرشمار آن، شاید در کشوری دیگر میتوانست اقتصادی را متحول کند ـ این محصول ـ اما امروز  از قرار در راهی قرار گرفته، که طی سال های اخیر، زعفران و پسته و فرش ایرانی رفتند.

بر اساس اعلام فاو، در واردات چای پنجم شدیم و جالب است که پیش از ما بریتانیا قرار دارد. از عجایب زمان ما که کم هم نیستند، یکی این است که ما از بریتانیا هم ـ که خود وارد کننده چای است ـ چای وارد می کنیم.

تامل کنید؛ ما با بریتانیا فرق داریم، بریتانیا ماده خام را به قیمت ارزان می خرد، فراوری و بسته بندی می کند و با چند برابر سود به کشورهای توسعه نیافته می فروشد.

به جای آن، ما در ایران با واردات «هر روز بیشتر از دیروز» کمر تولید داخل را شکستیم، وام بلاعوض را با اصل و سودش از چایکار طلب می کنیم و دست آخر، یک مقام بلندپایه می گوید: «چای ایرانی می تواند علاوه بر تامین نیاز داخل، نیاز کشورهایی دیگر را نیز برآورده کند» احتمالا یکی از آن تعارفات شیرین فرهنگ ایرانی بوده، چون آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران و فاو، چیز دیگری می گوید.

البته، بازار واردات و بسته بندی چای خارجی سود زیاد و زحمت کم دارد. مگر ما مثل چین هستیم که زعفران و فرش ایران را گرفته و با نصف قیمت به خودمان پس میدهد؟اصلاح نژاد و تلاش برای ارتقا کیفیت تولید داخل زحمت زیادی دارد و خیلی از مناسبت ها را هم بر هم می زند،  ما نفت داریم…

ایران مفتخر شد: پنجمین وارد کننده چای در جهان

بر اساس گزارش فاو ايران هر سال بيش از 75 هزار تن چاي معادل 280 ميليون دلار وارد مي كند كه اين رقم فقط از واردات چاي روسيه، امارات، انگليس، و آمريكا كمتر است.( ايران پنجمين واردكننده بزرگ چاي در جهان شناخته شد، فارس، 29/3/90) این در حالیست که مصرف چای در ایران، تنها 4 تا 4 و نیم درصد مصرف کل جهان است.

دسترسی به آمارهای اقتصادی در ایران کار زیاد آسانی نیست، ما می توانیم در مورد تولید و واردات چای در جهان اطلاعات جامعی بدست آوریم، اما پیدا کردن آمار دقیق واردات چای در ایران کار زیاد اسانی نیست.

در امار گمرک، چای در حالت های گوناگون، ذیل تعرفه های متعدد به کشور وارد می شود و نمیتوان در این خصوص اظهار نظر روشنی داشت، با این حال در اینجا تنها واردات «چای سیاه کوبیده در بسته بندیهای غیرخرده فروشی» یا همان چای فله ای، که معمولا در کارگاه های تهران بسته بندی و با نام ایرانی عرضه می شوند، با کد تعرفه: «09024010» از سال 1384 به این سو مرور شده است.

طی حدود 6 سال و دو ماه، از آغاز سال 84 تاکنون، مجموعا 214 میلیون و 348هزار و 51 دلار چای ذیل این تعرفه به کشور وارد شده است. این رقم برابر 257 میلیارد و 217 میلیون و 661 هزار و 200 تومان است.

در سال 1384، مجموعا 28774587 دلار چای فله ای به کشور وارد شده است که این واردات به ترتیب از کشورهای: سري لانكا ،  هند،  امارات متحده،  كنيا،  انگلستان،  اندونزي،  آلمان،  و تانزانيا بوده است.

سال بعد واردات چای فله ای با تعرفه ای که ذکر شد، 10.13 درصد کاهش داشته و به 25857918 دلار می رسد، کشورهای صادر کننده چای به ایران در این سال عبارتند از: سري لانكا،  امارات متحده عربي،  هند،  كنيا،  انگلستان،  اندونزي وكويت.

در 1386، با افزایش حدود 37 درصدی، ارزش واردات چای فله ای به 35406199 دلار می رسد که از کشورهای: سري لانكا،  امارات متحده عربي،  هند،  كنيا،  منطقه آزاد چابهار،  ويتنام وانگلستان وارد شده است.

ارزش واردات چای فله ای در سال 1387، برابر 28572507 دلار بوده که نسبت به سال قبل حدود 19 درصد کاهش داشته است. کشورهای عمده صادر کننده این کالا به ایران عبارتند از: سري لانكا،  هند،  امارات متحده عربي،  كنيا و ويتنام.

در سال 88، همزمان با کاهش قابل توجه واردات به کشور در تمام اقلام، واردات این رقم کالا نیز کاهش کمی داشت و با حدود 4 درصد کاهش، ارزش واردات چای فله ای به کشورمان  به 27408626 دلار می رسد. صادر کنتندگان اصلی چای فله ای به ایران در این سال عبارتند از: سري لانكا،  هند،  امارات متحده عربي،  كنيا،  انگلستان،  عراق و ويتنام.

در سال گذشته، واردات این قلم کالا ناگهان با رشد 116 درصدی مواجه و به 59190463 میلیون دلار می رسد. کشورهای عمده صادر کننده چای در این سال به ایران عبارتند از: سري لانكا،  امارات متحده عربي،  هند،  كنيا،  آلمان، زيمبابوه و ويتنام.

آمار مربوط به دو ماهه نخست است، در این مدت مجموعا 9137751 دلار چای ذیل تعرفه مذکور به کشور وارد شده که صادر کنندگان اصلی آن عبارتند از:  سري لانكا،  امارات متحده عربي،  هند، كنيا و اتريش. (کلیه آمارها مذکور در اینجا، از اطلاعات گمرک جمهوری اسلامی ایران استخراج شده است)

اختلاف قیمت های جالب قیمت چای

واردات و بسته بندی چای تا عرضه آن به دست مصرف کننده، پروسه ای بسیار پرسود دارد که سوداگران نمی توانند از سود آن صرفنظر کنند، شاید این سود در تولید داخل نباشد! اختلاف قیمت چای وارداتی از واردات در گمرک تا عرضه به مصرف کننده بیش از 100 درصد است.

متوسط قیمت هر کیلو چای فله ای وارداتی در دوماهه نخست سال جاری، 3.6 دلار، برابر4122 تومان(با نرخ دلار بانک مرکزی) است. (جدول شماره 4 – اقلام عمده واردات بر اساس شماره تعرفه سال 1390، گمرک جمهوری اسلامی ایران، صفحه 64، ردیف 173)

بسته های نیم کیلویی چای خارجی در تهران ۵۳۲۳ تومان عرضه می شوند و در واقع قیمت عرضه هر کیلو چای خارجی در تهران 10646 تومان است.( متوسط قيمت خرده فروشي برخي از مواد خوراکي در تهران در هفته منتهی به 27/3/90، اداره آمار بانک مرکزی، صفحه4 ، ردیف10)

یکی از نزدیکان احمدی نژاد: چای ایرانی میتواند صادر شود/ چایکاران: دولت اصل و سود وام بلاعوضش را میخواهد

درهمین حال، 26 خردادماه سال جاری، پس از مدت ها اظهار نظر دستاندرکاران صنف چای کشور و با وجود تغییرات عمده در قیمت اکثر کالا و …طی نشستي كه در نهاد رياست جمهوري با حضور یک مقام بلند پایه دولتی و استانداران گيلان و مازندران برگزار شد قيمت خريد تضميني برگ سبز چاي درجه دو 30 تومان افزايش يافت. بر اساس اين مصوبه قيمت خريد تضميني برگ سبز درجه 2چاي به كيلويي 330 تومان افزايش يافته اما قيمت خريد تضميني برگ سبز درجه يك چاي همان كيلويي 600تومان باقی ماند(قيمت خريد تضميني برگ سبز درجه 2چاي 30 تومان افزايش يافت، ایرنا، 26 خرداد 1390)

یک مقام تراز اول، در همین جلسه اظهار نظر جالبی کرده است. وی با بيان اينكه چاي استان گيلان از مرغوبيت و خاصيت ويژه‌اي برخوردار است، گفته است: چاي استان گيلان اين ظرفيت‌ را دارد كه بتواند علاوه بر جذب ذائقه مردم كشور و تامين نياز داخلي، بخش عمده‌اي از نيازهاي كشورهاي همسايه را نيز تامين كند.( چاي گيلان ظرفيت تامين سهم عمده‌اي از نيازهاي كشورهاي همسايه را دارد، ایسنا، 26/3/90)

این اظهارات در حالیست که ایران ـ همچنانکه پیشتر آمد ـ اینک پنجمین کشور وارد کننده چای در جهان است. اما دقیقا یک روز پس از این اظهار نظر عجیب یک مقام تراز اول دولتی و اعلام اینکه تغییری در قیمت خرید تضمینی چای صورت نخواهد گرفت، مدير عامل اتحاديه تعاوني چايكاران ايران با اشاره به اينكه چايكاران مكلف به بازپرداخت وام بلاعوض بانك‌ها با سود آن شده‌اند، گفت: متأسفانه سياست دولت در حمايت از چايكاران به گونه‌اي است كه قدرت رقابت از آنها را در رقابت با چايكاران خارجي مي‌گيرد.

احمد میربلوکی در این باره ادامه داد: تسهيلاتي كه به ظاهر بلاعوض به كشاورزان و چايكاران پرداخت شده بود بعد از طي حدود يك سال با لحاظ اصل و فرع سود و معوقات، محاسبه و تكليف بر اخذ آن از كشاورزان شد.( بلاتكليفي چايكاران در بازپرداخت وام “بلاعوض ” بانكي، فارس، 27/3/90)

واردات از وارد کننده گان

واردات چای از کنیا، سرلانکا، هند و ویتنام معقول و منطقی به نظر می رسد، اما واردات از کشورهای اروپایی که خود از واردکنندگان چای به شمار می روند جای تعجب دارد.

ایران در حالی از کشورهایی چون انگلیس و آلمان و اتریش چای فله ای وارد میکند، که این کشورها بنابرآمارهای جهانی خود از واردکنندگان اصلی چای هستند. این وضعیت جز در یک حالت ممکن نیست و آن اینکه، ایران چای فراوری شده را از این کشورها خریداری می کند.

تولید داخل را فراموش کنید! آیا در ایران کارگاه های مخصوص فراوری چای هم وجود ندارد که لااقل چای از کشورهای اصلی تولید کننده خریداری و در داخل فراوری شود؟ حتی فراوری این محصول پر مصرف در ایران نیز می تواند اشتغال زیادی ایجاد کند.

برای دیدن تصویر در ابعاد بزرگتر کلیک کنید

کشورهای تولید کننده چای در جهان

در نمایه کشورهای اصلی تولید کننده چای را بر اساس آخرین آمار منتشر شده ملاحضه می کنید. 30.4 درصد کل چای تولید شده در جهانف در کشور چین تولید می شود و پس از آن به ترتیب: هندوستان 24.4 درصد، کنیا 9.5 درصد، سریلانکا 7.9 درصد، ترکیه 5.3درصد، ویتنام 4.2 درصد، اندونزی 3.9 درصد از تولید چای در کل جهان را عرضه می کنند.

ژاپن، آرژانتین، ایران، بنگلادش، مالاوی و اوگاندا رتبه های بعدی این تقسیم بندی هستند. ایران کمتر از یک درصد در تولید چای جهان سهم دارد.

بزرگترین مصرف کننده چای در جهان، که خود در تولید چای نیز فعال است، کشور هندوستان به شمار می رود. گفتنیست بر اساس آخرین آمارها، ایران با تولید نیم تا یک درصد چای جهان، 4 تا 4 و نیم درصد مصرف چای جهان را به خود اختصاص داده است. (سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد(FAO) به آدرس:www.faostat.fao.org، 9 ژانویه 2010)

برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

برای دیدن تصویر در ابعاد واقعی روی آن کلیک کنید

گرفتن تکنولوژی از چنگ استعمار پیر و به باد رفتن میراث گذشتگان

امروز در سال 90، پای صحبت هر چای کاری بنشینید، حتی در زمان پدران خود نیز صنفشان را چنین ضعیف ندیده بودند. واردات بالای چای، نبود سامانه ای برای ارتقاء کیفیت و طعم چای داخلی و نتیجتا قدرت رقابت آن با مشابه خارجی و کم لطفی های دولت که در بیان زعمای صنف چایکاران نیز مشهود است همگی نشان میدهند، چایکاری ایرانی وضعیت زیاد مناسبی ندارد.

در چنین شرایطی که واردات فوق العاده از کشورهای جهان چشم چایکاران را خیره کرده، بد نیست از مردی یاد کنیم که برای آوردن صنعت چای به کشورمان، به قلب استعمار پیر زد تا بتواند چای را به میهنمان وارد کند و از آن دوره، شاید هزاران خانواده از کنار این واردات علم و صنعت(نه کالا) سود بردند.

محمد علی معروف به کاشف السلطنه چایکار، متولد ۱۲۴۴ خورشیدی در تربت حیدریه، که از دارالفنون و سپس از سوربن فرانسه فارغ التحصیل شده بود، با عنوان ژنرال کنسول ایران در سال ۱۲۷۶ خورشیدی، در سی سالگی مأمور خدمت در هند شد.

پس از مدتی اقامت در بمبئی، به محل تابستانی هیأت های نمایندگی سیاسی واقع در منطقه سیملا در دامنه هیمالیا رفت و همانجا درباره زراعت چای به مطالعه پرداخت. سپس به نواحی چای خیز هند سفر کرد و ضمن مشاهده کشت و صنعت چای، دوره تحصیلی آن را نیز به پایان برد و به اخذ گواهینامه نائل آمد.

در حالی او به این توفیقات دست می یافت که صنعت چای انحصاری بود و آموختن آن به مردم دیگر کشورهای شرقی مجاز نبود. از این رو، وی ناگزیر هویت خویش را پنهان می ساخت و به عنوان تاجر فرانسوی در موسسه انگلیسی ها به تحصیل می پرداخت. وی در مزرعه ای کشت چای را نیز تجربه کرد.

حاج محمدمیرزا قبل از مراجعت به ایران، مقداری تخم چای را به همراه چهار هزار گلدان چای، قهوه، تخم کنف، دارچین، فلفل، میخک، هل، انبه، گنه گنه، کافور، ریشه زردچوبه، زنجبیل و غیره تهیه کرد و در سال ۱۳۸۵ق با مشکلات بسیار آنها را به ایران آورد.

از دیگر خدمات او درایران، نامگذاری خیابان ها و کوچه های تهران، شماره گذاری منازل، روشنایی خیابان ها با چراغ برق، ترتیب رسانیدن آب آشامیدنی به خانه ها با گاری بشکه دار، اداره پلیس، سرویس درشکه اسبی کرایه برای استفاده عموم، برنامه رفتگری و نظافت معابر و… است. (حاجی میرزا کاشف السلطنه، ثریا کاظمی، نشریه سایه، ۱۳۷۲)

در حالی او به این توفیقات دست می یافت که صنعت چای انحصاری بود و آموختن آن به مردم دیگر کشورهای شرقی مجاز نبود. از این رو، وی ناگزیر هویت خویش را پنهان می ساخت و به عنوان تاجر فرانسوی در موسسه انگلیسی ها به تحصیل می پرداخت. وی در مزرعه ای کشت چای را نیز تجربه کرد.

حال ما در کشوری زندگی می کنیم که در آن، چای و صنعت چای یک و نیم قرن پیش، به این دشواری وارد شده، تا نام ایران را جزو معدود کشورهای تولید کننده چای در جهان قرار دهد و در مقابل، یکی از اصلی ترین واردکنندگان آن نیز هستیم.

اگرچه بسیاری کیفیت چای داخلی را با چای خارجی مقایسه و علت عدم استقبال از آن را همین تفتاوت میدانند، اما به نظر نمی رسد ارتقا کیفیت چای ایرانی، با بهره گیری از علوم و تکنولوژی نوین، کاری دشوار تر از آن باشد که کاشف السلطنه حدود یک و نیم قرن پیش انجام داد و صنعت چای را یک تنه به کشور ، با امکانات محدود آن زمان وارد کرد.

ما امروز به صندلی خود تکیه میدهیم و بی اندیشه سرنوشت صنعت چای کشورمان، چای خارجی را در بسته بندی فارسی می نوشیم. تا همین امروز هم ما یکی از 13 کشور تولید کننده چای در جهان هستیم. سهم ما هنوز هم از نیم تا یک درصد در تولید چای جهان است.

چای، نوشیدنی پر طرفداری که با توجه به محدودیت تولید آن در کشورهای جهان، می تواند محصولی فوق العاده پول ساز برای کشورمان باشد، کم نیستند کشورهایی که از همین راه صادرات گسترده ای دارند، حتی کشورهایی چون بریتانیا، که تولید چای ندارد، از راه فراوری و بسته بندی آن حتی تا عمق بازارهای ایران هم نفوذ کرده است. و ایران، یک و نیم قرن پیش این صنعت را وارد کرده و اکنون نه تنها صادراتیی ندارد، بلکه از یکی از 13 کشور اصلی که ظرفیت تولید چای در جهان را دارد، به پنجمین کشور وارد کننده چای تبدیل شده است.

امروز ما علی رغم ظرفیت تولید چای، به کشوری بدل شدیم که وارد کننده آن هستیم. تلاش برایی ارتقا کیفیت و رقابت با محصولات خارجی پر زحمت است، بسیاری در صنف پرسود چای، سودهای کلان دارند، عیبی هم ندارد، اصل اقتصاد بر سوداگریست، ما پول داریم و وارد می کنیم، ما نفت داریم… اما این نفت در دوران فرزندان تمام خواهد شد، نهایتا تجربه تولید است که به ارث میرسد.

————————–

این مطلب در روزنامه اعتماد، مورخ 31  خردادماه 1390، در صفحات یک و چهار منتشر شد.